Έλληνες Ζωγραφοι: Κωνσταντίνος Παρθένης

Ηγετική μορφή της Τέχνης

Γεννημένος στην Αλεξάνδρεια το 1878  από πατέρα έμπορο καπνού και μητέρα Ιταλίδα, ο Κωνσταντίνος Παρθένης είχε από μικρός κλίση στις τέχνες. Σπούδασε ζωγραφική στην Ακαδημία Καλών Τεχνών της Βιέννης (1895-1903) κοντά στον Γερμανό ζωγράφο Karl Dieffenbach. Το 1903 επέστρεψε στην Ελλάδα για να ασχοληθεί αρχικά με την αγιογραφία. Μελέτησε τη βυζαντινή τέχνη στο Δαφνί, στη Μακεδονία και την Κωνσταντινούπολη. Πίστευε ότι το Βυζάντιο προσέφερε στον ευρωπαϊκό πολιτισμό μια μεγάλη υπηρεσία: τη συνέχεια της αρχαίας ελληνικής τέχνης.

Οι τοιχογραφίες δύο ομώνυμων ναών του Αγίου Γεωργίου στον Πόρο και στο Κάιρο είναι έργα δικά του. Κατά τη διαμονή του στον Πόρο γνώρισε την Ιουλία Βαλσαμάκη, η μητέρα της οποίας ήταν από εύπορη οικογένεια της Κεφαλονιάς. Μετά τον γάμο τους το 1909, στο Αργοστόλι, έζησαν στο Παρίσι, στη Μονμάρτρη, όπου ο Παρθένης συμμετείχε με επιτυχία σε  εκθέσεις ζωγραφικής, ενώ εξοικειώθηκε με τις ζωγραφικές του Σεζάν, του Πικάσο και άλλων μεγάλων.  

  Λίγα χρόνια μετά μετοίκησε με την οικογένειά του στην Κέρκυρα. Εκεί υπέγραφε τα έργα του στα γαλλικά, δεχόταν επισκέψεις μελών της βασιλικής οικογένειας και επέκτεινε το ενδιαφέρον του για τη βυζαντινή τέχνη, όπως δείχνει η διαφοροποίηση στις απεικονίσεις των μορφών και στη χρωματική του κλίμακα.
   Εγκαταστάθηκε οριστικά στην Αθήνα το 1917, ταυτόχρονα με την επικράτηση του Βενιζέλου και των Φιλελευθέρων και πήρε μέρος στη ίδρυση της Ομάδας «Τέχνη», με στόχο την ανατροπή του συντηρητικού ακαδημαϊσμού.

  Το 1918 του ανατέθηκε η αγιογράφηση του ναού του Αγίου Αλεξάνδρου στο Παλαιό Φάληρο. Και εδώ, όπως και σε όλα τα έργα του, το ύφος του είναι αυστηρά προσωπικό. Πρέσβευε ότι «εις την τέχνην,  πρέπει να μαχώμεθα εναντίον κάθε ελλείψεως πρωτοτυπίας». Γι’ αυτό και ουδέποτε αντέγραψε διατυπωμένες και αποδεκτές υφολογικές πραγματώσεις, αλλά επιχείρησε σύνθεση αρχαιοελληνικών, βυζαντινών και νεωτεριστικών μορφοπλαστικών στοιχείων.

    Η φήμη του είχε ήδη αρχίσει να μεγαλώνει και οι διακρίσεις άρχισαν να πολλαπλασιάζονται. Με παρέμβαση του Βενιζέλου το 1930 διορίσθηκε καθηγητής στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών. Κοντά του σπούδασαν σπουδαίοι ζωγράφοι  όπως ο Γ. Τσαρούχης και ο Ν. Εγγονόπουλος.
   Κατά τον Ελληνοϊταλικό πόλεμο του 1940 ο Κωνσταντίνος Παρθένης μαζί με άλλους λογίους προσυπέγραψε την «έκκληση των Ελλήνων Διανοουμένων προς τους Διανοούμενους ολόκληρου του Κόσμου», καταγγέλλοντας την ιταλική επίθεση. Στην Κατοχή οι Γερμανοί πήγαν να επιτάξουν το σπίτι του, κοντά στην Ακρόπολη, αλλά σεβόμενοι το έργο του και τον ίδιο, αποχώρησαν. Τα χρόνια εκείνα η επαφή του με το κοινωνικό περιβάλλον ήταν δυσχερής. Την ημέρα της απελευθέρωσης ανέβηκε στην ταράτσα του σπιτιού του κι ύψωσε μια τεράστια γαλανόλευκη.
   Το 1947 παραιτήθηκε από τη θέση του Καθηγητή, μη μπορώντας να συμβιβαστεί με τον συντηρητισμό της Σχολής.
Στα τέλη της δεκαετίας του 1950, η ανάπλαση της Αθήνας προέβλεπε την κατεδάφιση του σπιτιού του, που είχε σχεδιαστεί από τον ίδιο τον ιδιοκτήτη του και τον Δ. Πικιώνη το 1925. Όταν ο υφυπουργός Οικισμού διέταξε αναγκαστική απαλλοτρίωση και βίαιη έξωση του ζωγράφου, εκείνος απείλησε να αυτοπυρποληθεί μαζί με τα έργα του και η κατεδάφιση αναβλήθηκε για μετά τον θάνατό του.

   Προς το τέλος της ζωής του έπαθε παράλυση και σταμάτησε κάθε δραστηριότητα, αρνούμενος να εκθέσει ή να πουλήσει, παρά την ένδεια που βίωνε. Πέθανε το 1967.
   Ο Κωνσταντίνος Παρθένης παρέμεινε «ένας μύθος, μια ιερή μορφή και ευαίσθητη προσωπικότητα, θύμα των δύσκολων καιρών και σχέσεων».
   Η ελληνικότητα των έργων του και η επίδρασή του στις κατοπινές γενιές των Ελλήνων ζωγράφων τον κατατάσσει στους διαμορφωτές της «Γενιάς του '30». Έργα του  βρίσκονται στην Εθνική Πινακοθήκη, στην Πινακοθήκη του Δήμου Αθηναίων και σε δημόσιες και ιδιωτικές συλλογές στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Τα τελευταία χρόνια, το ενδιαφέρον του κοινού για τον Παρθένη έχει αναζωπυρωθεί και πίνακές του πωλούνται σε υψηλές τιμές στις διεθνείς δημοπρασίες.

[επιμ. Φώτης Δ. Κουτσουπιάς  για το artem.gr]

Έλληνες Ζωγράφοι: Αλέξης Ακριθάκης

Ο Αλέξης Ακριθάκης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1939. Η μητέρα του, Ρενέ Στάντζου, βαυαρή, ήταν η ιδιοκτήτρια οίκου ραπτικής. Ο πατέρας του Αντώνης ήταν πρόσφυγας. Παιδί δημιουργικό ο Αλέξης, αλλά ατίθασο, αδυνατούσε να προσαρμοστεί στους κανόνες της σχολικής πειθαρχίας. Γνωρίζοντας όμως πνευματικούς ανθρώπους σαν τον Σαχτούρη, τον Εμπειρίκο, τον Ταχτσή, τον Μακρή, μεταμορφώθηκε σε ιδιαίτερα δεκτικό μαθητή που ανακάλυπτε την παραμελημένη κλίση του: Τα σχέδια με μολύβι και έντονα χρώματα. Ρομαντικός, αντισυμβατικός, με μια εγγενή διάθεση για περιπέτεια και μια συγκινητική παιδικότητα, καταιγιστικός και ονειροπόλος, παρορμητικός και επίμονος αναζητητής εμπειριών, πίστεψε από πολύ νωρίς ότι η ζωγραφική δεν είναι γνώση, αλλά παρατήρηση της ζωής.  «Από πολύ μικρός είχα το ψώνιο της ζωγραφικής. Ημουνα σίγουρος πως μία μέρα θα γινόμουνα ζωγράφος. ‘Οπως άλλα παιδιά φτιάχνουν ιστορίες με λέξεις, εγώ έφτιαχνα ιστορίες με εικόνες. Ευτυχώς, το ένστικτό μου δε λάθεψε...».

Στο Παρίσι πήγε το 1957, αλλά η εγγραφή στην Ακαδημία της Γκραν Σομιέρ ήταν μάλλον τυπική. Περισσότερο τον ενδιέφερε να «συλλαβίσει» την τέχνη μέσα από τη ζωή.
Επέστρεψε στην Αθήνα το 1961 για να παρουσιαστεί στον στρατό. Το 1963, παντρεύτηκε την παιδική του φίλη Γιάννα Κυριαζή και έκανε την πρώτη του ατομική έκθεση στη Θεσσαλονίκη. Ο γάμος σύντομα διαλύθηκε, αλλά η έκθεση γνώρισε επιτυχία. Δύο χρόνια μετά εκθέτει για πρώτη φορά τη δουλειά του στην Αθήνα.
Το 1967, έπειτα από πρόσκληση του Ευρωπαϊκού Κέντρου πηγαίνει στο Βερολίνο και παρουσιάζει έργα του με πρωτοφανή επιτυχία. Η αποδοχή της δουλειάς του συμπίπτει χρονικά με τη γνωριμία της γυναίκας του Φώφης. Παράλληλα, κερδίζει την υποτροφία της Γερμανικής Υπηρεσίας Ακαδημαϊκών Ανταλλαγών και εγκαθίσταται οικογενειακώς στο Βερολίνο μέχρι το 1984.

Πραγματοποιεί ατομικές εκθέσεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό (Βερολίνο, Αμβούργο, Μόναχο, Τορίνο, Γενεύη), ενώ συμμετέχει σε σημαντικές ομαδικές παρουσιάσεις στην Ευρώπη.
Λουλούδια, πουλιά, βαλίτσες, καρδιές, βέλη, ρόδες και σημαίες συναποτελούν το μαγικό ποιητικό σύμπαν του Ακριθάκη, με φωτεινά χρώματα που αποθεώνουν την ιδέα της ζωής, ενώ υποκρύπτουν τη βαθιά και αναπόδραστη -όπως θα αποδεικνυόταν- μελαγχολία του. Εισέρχεται στον κόσμο των ναρκωτικών, ολοταχώς και χωρίς ενδοιασμούς -όπως άλλωστε συνήθιζε να κάνει με ο,τιδήποτε: Η αντίστροφη μέτρηση είχε αρχίσει.

Το 1984 ξαναγυρνά στην Ελλάδα. Προσπαθεί να απέχει από τις εξαρτήσεις και το αλκοόλ, ενώ συνεχίζει να δουλεύει. Δημιουργεί έναν πολύχρωμο μικρόκοσμο γεμάτο από αρχετυπικά σύμβολα και εικόνες παρμένες από προσωπικές εμπειρίες. Διοργανώνει εκθέσεις, παρά τα νοσοκομεία και τις αλλεπάλληλες κρίσεις. Η επιδείνωση της υγείας του βέβαια μείωσε την εικαστική παραγωγή του, η οποία περιορίστηκε σε μεγεθύνσεις λεπτομερειών παλαιότερων έργων του, σε φιγούρες τροφίμων του Δρομοκαΐτειου ψυχιατρείου και σε μια σειρά με θέμα τα λουλούδια, την οποία αφιέρωνε «στους αυτόχειρες φίλους του».
Πέθανε στις 19 Σεπτεμβρίου 1994. Το 2003 στο Βερολίνο, στη Neue Nationalgalerie, παρουσιάστηκαν έργα του αντικριστά με του Πικάσο, ως μια  «ξεχωριστή μορφή του ύστερου μοντερνισμού στην Ευρώπη». Ο ίδιος είχε αποφανθεί, προφανώς περιαυτολογώντας: «Η μόνη τροφή της τέχνης είναι η ίδια η ζωή».

[Επιμέλεια: Αντώνης Δ. Κουτσουπιάς, Δ/ντης Ι.Μ.Ε.Τ.  artem.gr]

Έλληνες Ζωγράφοι: Γιώργος Σιώζος

 Ο ζωγράφος Γιώργος Σιώζος γεννήθηκε στους Μελιγγούς των Ιωαννίνων το 1949. Σπούδασε στην Παιδαγωγική Ακαδημία της Σχολής Βελλάς Ιωαννίνων. Από πολύ νωρίς όμως στράφηκε στην τέχνη. Διδάχτηκε προοπτική και σχέδιο από το γνωστό γλύπτη Παύλο Βρέλλη και πραγματοποίησε την πρώτη του ατομική έκθεση το 1975 στη Λάρισα. Από τότε πραγματοποίησε άλλες 55 ατομικές εκθέσεις και πολλές ομαδικές, στις μεγάλες πόλεις της Ελλάδας και στο εξωτερικό (Βουλγαρία, Γερμανία, Λουξεμβούργο, Αυστραλία).   Τα ζωντανά χρώματα των έργων του, με χρήση κυρίως των βασικών χρωμάτων, οι συνθέσεις σε εξωτερικούς χώρους και η έμφαση στην αναπαράσταση του φωτός, παραπέμπουν σε ιμπρεσιονιστικές τάσεις, προκαλώντας άμεση εντύπωση στο θεατή. 

Ο Γιώργος Σιώζος ζει και εργάζεται στη Θεσσαλονίκη. Μέλος του Επιμελητηρίου Εικαστικών Τεχνών Ελλάδος από το ξεκίνημα ήδη της καριέρας του, έγινε και μέλος του Συλλόγου Καλλιτεχνών Εικαστικών Τεχνών Βορείου Ελλάδος το 1991.

Έργα του υπάρχουν σε Δημοτικές Πινακοθήκες της Ελλάδας, στο Υπουργείο Γεωργίας, στην Πινακοθήκη Μακεδονικών Σπουδών Θεσσαλονίκης, στον Οργανισμό Ελληνικών Γεωργικών Ασφαλίσεων (ΕΛ.ΓΑ), σε Συλλόγους, Επιμελητήρια και σε πολλές ιδιωτικές συλλογές στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. 

[επιμέλεια: Μιχ. Δ. Κουτσουπιάς, Ι.Μ.Ε.Τ. artem.gr]

Είμαστε όλοι Έλληνες

  Από τις 25 Οκτωβρίου ως τις 11 Νοεμβρίου στο Μουσείο Μπενάκη  διεξάγεται μια ιδιαίτερη έκθεση. Πρόκειται για 112 έργα, τα οποία προσφέρουν Ιταλοί καλλιτέχνες στο ελληνικό κοινό, ως μια κίνηση αλληλεγγύης προς τη χώρα μας. Η έκθεση πήρε την ονομασία της από το ποίημα του Άγγλου φιλέλληνα Πέρσι Σέλεϊ  «Είμαστε όλοι Έλληνες»: «Siamo tutti Greci». 

 Η πρωτοβουλία ανήκει στον εικαστικό Renzogallo και στη σύζυγό του, Dea Bedin, διευθύντρια του πολιτιστικού φορέα ArcoDiRab Project. Οι Ιταλοί διοργανωτές απευθύνθηκαν στο Ινστιτούτο Σύγχρονης Ελληνικής Τέχνης για την οργανωτική υποστήριξη κι εκείνο με τη σειρά του υπέδειξε το Μουσείο Μπενάκη.

 Στην έκθεση συμμετέχουν καταξιωμένοι αλλά και νεότεροι καλλιτέχνες από όλη την ιταλική επικράτεια, με έργα που να ανταποκρίνονται στο συμβολικό τίτλο «Siamo tutti greci» και που θα διατεθούν σε χαμηλές σχετικά τιμές. 
[Επιμ. Αντ. Δ. Κουτσουπιάς, Πρόεδρος Ι.Μ.Ε.Τ. artem.gr]

     

Έλληνες Ζωγράφοι: Γιάννης Τσαρούχης (1910 -1989)

Ζωγράφος και σκηνογράφος.

  Φοίτησε στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών του Μετσόβιου Πολυτεχνείου (1929 - 1935), με καθηγητές τους Ιακωβίδη, Βικάτο και Παρθένη. Παράλληλα μαθήτευσε κοντά στον Κόντογλου (1931 - 1934), ο οποίος τον μύησε στη βυζαντινή αγιογραφία, ενώ μελέτησε την λαϊκή αρχιτεκτονική και ενδυμασία.
Ταξίδεψε στο Παρίσι και στην Ιταλία. Ήρθε σε επαφή με δημιουργίες της Αναγέννησης και του Ιμπρεσιονισμού, ανακάλυψε το έργο του Θεόφιλου και γνώρισε καλλιτέχνες όπως ο Ματίς και ο Τζακομέτι.
 Μετά την επιστροφή του στην Ελλάδα, το 1938, πραγματοποίησε την πρώτη του ατομική έκθεση στην Αθήνα με έργα που εξήραν οι τότε τεχνοκριτικοί. Το 1940 επιστρατεύτηκε και υπηρέτησε στο Μηχανικό. Το 1950 μετέβη εκ νέου στο Παρίσι.
Εξέθεσε στο Παρίσι και στο Λονδίνο, ενώ το1953 υπέγραψε συμβόλαιο με γκαλερί Ιόλας της Ν. Υόρκης. Το 1977 ανέβασε τις Τρωάδες του Ευριπίδη σε δική του νεοελληνική απόδοση, με δική του διδασκαλία και σκηνοθεσία.
Το 1982 εγκαινιάστηκε το Μουσείο Γιάννη Τσαρούχη στο Μαρούσι, στο σπίτι του, που ο ίδιος μετέτρεψε σε Μουσείο παραχωρώντας την προσωπική συλλογή των έργων του.
Παράλληλα με τη ζωγραφική ο Γιάννης Τσαρούχης ασχολήθηκε και με τη θεατρική σκηνοθεσία, σχεδιάζοντας ήδη από το 1928 σκηνικά και ενδυμασίες για θέατρα. Στο έργο του Γιάννη Τσαρούχη εκφράζονται λαϊκές  παραδόσεις και αιώνιες καλλιτεχνικές αξίες. Θεωρείται από τους μεγαλύτερους σύγχρονους Έλληνες ζωγράφους και σκηνογράφους με διεθνή προβολή.
[Επιμ. Μιχάλης Κουτσουπιάς, Ι.Μ.Ε.Τ. artem.gr]

Έλληνες Ζωγράφοι: Μπραέσας Δήμος

"To αίσθημα είναι το όπλο του καλλιτέχνη"
Γεννημένος στο Αιτωλικό το 1880, ο Δημήτρης Μπραέσας σπούδασε στη Σχολή Καλών Τεχνών, από όπου αποφοίτησε το 1909. 
Αν και πήρε πολλά στοιχεία από τους δασκάλους του, δημιούργησε ένα προσωπικό ύφος, που είχε να κάνει με τα βιώματά του, αλλά και τα θεωρητικά του πιστεύω.
 Χαρακτηρίζεται ως ιμπρεσσιονιστικός και συντηρητικός. Η αλήθεια είναι ότι ήταν προσηλωμένος στον ιμπρεσιονισμό, χωρίς όμως να τηρεί «τις μεταβολές που δημιουργούνται από την επίδραση του φωτός», διότι αυτή «διασπά τα σχήματα των αντικειμένων, εξουδετερώνει τη γραμμή και τις μεγάλες επιφάνειες».  Ήθελε να διατηρεί «το χαρακτήρα του αντικειμένου» και αρνιόταν την «κακοποίησή του» στ’ όνομα του μοντερνισμού.

 Στη θεματολογία του εναλλάσσονται με την ίδια επιτυχία σκηνές της καθημερινής ζωής και τοπία. Αποτελούσε όμως ιδιαίτερη επιδίωξη για το ζωγράφο το να δώσει, όσο πιο φυσικά μπορούσε, «μια πλήρη, αληθινή και γνήσια εντύπωση του ελληνικού τοπίου».

 Ταξίδευε ανά την Ελλάδα και ζωγράφιζε την ύπαιθρο που τον γοήτευε, παρά τη δυσκολία απόδοσης των διαρκών εναλλαγών των χρωμάτων στη φύση.  Κυρίως όμως τον συγκινούσε η θάλασσα, «ο χρωματικός της πλούτος και η συγγένεια που έχει με την ανθρώπινη ψυχή».

  Η παλέτα του Μπραέσα για πολλά χρόνια περιείχε σκούρα χρώματα, με τα οποία απεικόνιζε τη φύση στις «μελαγχολικές» της στιγμές, αναδίνοντας μια απαισιοδοξία.  Αργότερα όμως, εγκατέλειψε συνειδητά αυτήν τη «μυστικιστική» τάση.
 «Βγήκα στο φως, στο πλούσιο ελληνικό φως και το ζωγράφισα», λέει ο ίδιος σε συνέντευξη του 1955. Και δεν είναι δύσκολο να «διαβάσει» κανείς την αρνητική επίδραση των δύο παγκόσμιων πολέμων, όπως και την αισιόδοξη διάθεση της μεταπολεμικής εποχής, σε αντίστοιχες φάσεις της καλλιτεχνικής του εργασίας.
 Το 1944 διετέλεσε πρόεδρος του Καλλιτεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας.

 Παρουσίασε έργα του σε ατομικές εκθέσεις από το 1920 έως το 1963, έλαβε μέρος στην Μπιενάλε της Βενετίας το 1934 και κέρδισε το χάλκινο μετάλλιο στην Exposition Internationale στο Παρίσι.
 Από το 1926 ως το 1948 δίδαξε στη Μαράσλειο Ακαδημία.
 Πέθανε στην Αθήνα το 1964.
 Έργα του βρίσκονται στην Εθνική Πινακοθήκη, στο Δήμο Αθηνών, στην Πινακοθήκη Αβέρωφ κ.α.
 [επιμ. Φώτης Δ. Κουτσουπιάς]

Έλληνες Ζωγράφοι: Αντώνης Γεωργούλας

Μορφές 80x110

Γεννήθηκε στη Βέροια το 1954 και σπούδασε ηλεκτρολόγος  μηχανικός στην Αθήνα. Τον κέρδισε όμως η  ζωγραφική, με την οποία ασχολείται συστηματικά τα τελευταία χρόνια. 

Ψευδής αίσθηση 60x75

Φυγόκεντρος 82x100

Συνειδητότητα του κύματος 75x60

Διατηρεί εργαστήριο ζωγραφικής στο Ντουράκι Επανομής στο νομό Θεσσαλονίκης. Είναι μέλος του Συλλόγου Ζωγράφων Θεσσαλονίκης και Βορείου Ελλάδος και εκθέτει από το 1996. Έχει πραγματοποιήσει ατομικές και ομαδικές εκθέσεις σε αρκετές πόλεις της Ελλάδας. 
   Στη ζωγραφική του καταργείται η κοινωνική σύμβαση  και ο δεσποτισμός της λογικής. Επιχειρείται μια συναισθηματική αποτίμηση του κόσμου, μια στροφή στο συλλογικό ασυνείδητο. Έτσι, ο ονειρικός κόσμος, χωρίς τις δεσμεύσεις της καθημερινής τυποποιημένης δεοντολογίας, αναβλύζει και παρουσιάζεται με απρόσωπη, καθολική μορφή, με έναν τρόπο υπερρεαλιστικό (σουρεαλιστικό). Προσωπικό αναγνωρίσιμο ύφος αποτελούν η κίνηση των απρόσωπων σωμάτων, ο έντονος χρωματισμός φόντου και αντικειμένων, καθώς επίσης και η θεματική ευρύτητα.

Έργα του βρίσκονται σε ιδιωτικές συλλογές.

Έλληνες Ζωγράφοι: Ν. Ελίμ

Ο Νώε Ελίμ γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1932. Σπούδασε αρχιτεκτονική  στην Ιταλία αλλά δεν άσκησε ποτέ το επάγγελμα του αρχιτέκτονα. Ασχολήθηκε με τις επιχειρήσεις του πατέρα του, την κατασκευή και εμπορία διακοσμητικών και οικιακών υαλικών. 

Στα εικαστικά δρώμενα εμφανίζεται με έναν συγκεκριμένο τύπο δουλειάς, την γκραβούρα.

 Η ενασχόλησή του με την γκραβούρα έχει την εξής ιδιαιτερότητα: «ολοκληρωμένες θεματικές ενότητες πέντε έως και δεκαπέντε έργων, πάντα της ίδιας τεχνοτροπίας, που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί και πουαντιγισμός και που κάνει τον Ελίμ Νώε να ξεχωρίζει». 

Η Παλαιά διαθήκη, ο Αρχαίος Ελληνικός κόσμος, η Ιλιάδα και Οδύσσεια αλλά και η ελληνιστική περίοδος είναι οι πηγές έμπνευσής του. 

[Ινστιτούτο Μελετών Ελληνικής Τέχνης artem.gr]

Έλληνες Ζωγράφοι: Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης

«Βυζαντινός, ορθόδοξος και μοντέρνος»

 Γεννημένος στη Θεσσαλονίκη το 1908, ο Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης σπούδασε  φαρμακευτική και εφαρμοσμένη οπτική στο Παρίσι (1926-1928) και φαρμακευτική κ Απόρριψη αι βοτανική στο Στρασβούργο (1928-1929). Αμέσως μετά ανέλαβε το φαρμακείο του πατέρα του, που είχε πεθάνει πρόσφατα. Από το 1955 και μέχρι το 1968 εργάστηκε σε φαρμακευτική εταιρεία. Στη συνέχεια αφοσιώθηκε στον πνευματικό και καλλιτεχνικό χώρο. Εκτός από τα δεκάδες ταξίδια στο Άγιο Όρος, ταξίδεψε σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες και πήρε μέρος σε ατομικές και ομαδικές εκθέσεις ζωγραφικής σε πόλεις της Ελλάδας και του εξωτερικού. Έχοντας εμφανιστεί ήδη στο χώρο των γραμμάτων με τα πεζογραφήματα «Ανδρέας Δημακούδης», «ο Πεθαμένος και η Ανάσταση» και την ποιητική συλλογή «Εικόνες», το 1944 παρουσίασε  επίσημα και το ταλέντο του στη ζωγραφική.

 Τόσο στη συγγραφική, όσο και στην εικαστική του δραστηριότητα, έθεσε ως βάση  την ορθόδοξη μοναστική παράδοση,  τα πατερικά κείμενα και τα συναξάρια των αγίων. Από το χώρο της αρχαίας ελληνικής γραμματείας, τον συγκινούσε ο Όμηρος, από τον οποίο δανείστηκε πολλές σκηνές για να εκφράσει τις σκέψεις του.

Χαρακτηριστική είναι η φράση του: «Εκεί που κατέληξαν οι επί του θέματος από μακρού χρόνου συλλογισμοί μου είναι ότι το Άγιον Όρος μπορεί να παρομοιαστεί, αν όχι να ταυτιστεί, με την δεύτερη πανοπλία του Αχιλλέως».

Συνδυάζοντας τη βυζαντινή παράδοση με στοιχεία μετεμπρεσιονιστικά και κατέχοντας συγχρόνως όλες τις τάσεις του ευρωπαϊκού μοντερνισμού, συνέθεσε το δικό του προσωπικό ύφος. Αρχικά ζωγράφιζε με μολύβια και λάδια, αλλά πολύ νωρίς στράφηκε συνειδητά στην τέμπερα.  Το μακεδονικό τοπίο, η Θεσσαλονίκη με τα λαϊκά σπίτια και τις βυζαντινές εκκλησίες, αγιορείτικα μοναστήρια, ασκητικές μορφές και άγιοι και ολόκληρη η ελληνορθόδοξη παράδοση, προβάλλονται  μέσα από την πληθώρα των  έργων που παρήγαγε, τόσο με το χρωστήρα, όσο και με την πένα του.

Πέθανε στη Θεσσαλονίκη το 1993, έχοντας ζωγραφίσει «με αναρίθμητες πινελιές, με απέραντη αγάπη και υπομονή, ένα μυστικό τοπίο όπου αναδύονται οι σχέσεις του ανθρώπου με το Θεό».

[Επιμ. Φώτης Κουτσουπιάς, για το artem.gr]

Έλληνες Ζωγράφοι: Θεόδωρος Στάμος

Μετανάστης δεύτερης γενιάς ο Θεόδωρος Στάμος γεννήθηκε στη Νέα Υόρκη το 1922 και πέθανε στα Γιάννενα το 1997.
Έζησε τα τελευταία χρόνια της ζωής του στον τόπο καταγωγής του, τη Λευκάδα  που τον ενέπνευσε σε πολλά από τα έργα του.
Πρωτοπόρος για τη γενιά του ’50 στα εικαστικά της Αμερικής, υιοθέτησε τον αφηρημένο εξπρεσιονισμό και τον ανέδειξε με το έργο του στα Ευρωπαϊκά κέντρα τέχνης. Ηγήθηκε άτυπα της ομάδας Πρωτοπορίας (Τ. Ερνστ, Α. Γκότλιμπ, Ρ. Μάδεργουελ, Γ. Μπαζιώτης (Έλληνας επίσης), Χ. Χόφμαν, Μπ. Νιούμαν, Κ. Στιλ, Φ. Μπάλτμαν, κ.α.) και ήλθε σε αντιπαράθεση με τους υπεύθυνους της έκθεσης με τίτλο «Αμερικάνικη Ζωγραφική Σήμερα -1950»  στη Ν. Υόρκη,  καταγγέλλοντας τους με ανοικτή επιστολή στη Νιου Γιορκ Τάιμς, για συντηρητισμό και μη κατανόηση και προβολή της μοντέρνας τέχνης. Με αφορμή την επιστολή αυτή το περιοδικό Λαιφ δημοσιεύει ειρωνικό άρθρο αποκαλεί την ομάδα Στάμου «οξύθυμους», χαρακτηρισμός που τους ακολούθησε για μεγάλο διάστημα. 

Έργα του εκτίθενται σε περισσότερα από 50 Μουσεία ανα τον κόσμο αλλά και σε πολλές ιδιωτικές συλλογές. Η Εθνική πινακοθήκη στην Αθήνα τίμησε τον Θεόδωρο Στάμο το 1997 λίγο μετά το θάνατό του με αναδρομική έκθεση με 150 και πλέον έργα, που φυλάσσονταν σε μουσεία και συλλογές από όλο τον κόσμο.

[Ι.Μ.Ε.Τ. artem.gr]

Ακαδημίες και Σχολές Καλών Τέχνων στα Βαλκάνια εκθέτουν φέτος στη Θεσσαλονίκη

 Καθιερωμένη εδώ και χρόνια η έκθεση των Τμημάτων ΑΕΙ Καλών Τεχνών των βαλκανικών πρωτευουσών, δημιουργεί συνθήκες για στενότερη συνεργασία μεταξύ των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, για νέες συμφωνίες κινητικότητας φοιτητών και καθηγητών Erasmus και για συντονισμό μεταξύ των βαλκανικών ΑΕΙ Τέχνης.
Φέτος έχει σειρά η Θεσσαλονίκη. Η έκθεση με την ονομασία Transform οργανώνεται από το Τμήμα Εικαστικών και Εφαρμοσμένων Τεχνών του ΑΠΘ. Πρώτη προσκεκλημένη σ’ αυτήν την έκθεση η αντίστοιχη Σχολή της Φλώρινας, ενώ ακολουθούν οι Σχολές Καλών Τεχνών των βαλκανικών πόλεων του Βελιγραδίου, του Βουκουρεστίου, του Ζάγκρεμπ, της Κωνσταντινούπολης, της Λιουμπλάνα,  των Σκοπίων, της Σόφιας και των Τιράνων. 

Το θέμα της έκθεσης είναι «το κουτί της Πανδώρας» με αντίστοιχη τη θεματογραφία των έργων, τα οποία εκτίθενται από την Δευτέρα 3 Σεπτεμβρίου  στο Τελλόγλειο Ίδρυμα. Η έκθεση θα διαρκέσει μέχρι τις 23 Σεπτεμβρίου, αλλά δε θα παραμείνει στο Τελλόγλειο όλες αυτές τις μέρες. Θα μετακινηθεί διαδοχικά σε άλλα τρία σημεία της Θεσσαλονίκης. Στις 5 Σεπτεμβρίου θα βρίσκεται στο Κέντρο Χαρακτικής Ήλιος δήμου Νεάπολης, στις 12 Σεπτεμβρίου στο Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης και στις 21 στο Remezzo Palace.  Δίνεται έτσι η δυνατότητα σε όσο το δυνατόν περισσότερους κατοίκους και επισκέπτες της πόλης να λάβουν το μήνυμα της ελπίδας που εκπέμπουν τα εκτιθέμενα έργα.  

[Φώτης Κουτσουπιάς, για το artem,gr.]