Είμαστε όλοι Έλληνες

  Από τις 25 Οκτωβρίου ως τις 11 Νοεμβρίου στο Μουσείο Μπενάκη  διεξάγεται μια ιδιαίτερη έκθεση. Πρόκειται για 112 έργα, τα οποία προσφέρουν Ιταλοί καλλιτέχνες στο ελληνικό κοινό, ως μια κίνηση αλληλεγγύης προς τη χώρα μας. Η έκθεση πήρε την ονομασία της από το ποίημα του Άγγλου φιλέλληνα Πέρσι Σέλεϊ  «Είμαστε όλοι Έλληνες»: «Siamo tutti Greci». 

 Η πρωτοβουλία ανήκει στον εικαστικό Renzogallo και στη σύζυγό του, Dea Bedin, διευθύντρια του πολιτιστικού φορέα ArcoDiRab Project. Οι Ιταλοί διοργανωτές απευθύνθηκαν στο Ινστιτούτο Σύγχρονης Ελληνικής Τέχνης για την οργανωτική υποστήριξη κι εκείνο με τη σειρά του υπέδειξε το Μουσείο Μπενάκη.

 Στην έκθεση συμμετέχουν καταξιωμένοι αλλά και νεότεροι καλλιτέχνες από όλη την ιταλική επικράτεια, με έργα που να ανταποκρίνονται στο συμβολικό τίτλο «Siamo tutti greci» και που θα διατεθούν σε χαμηλές σχετικά τιμές. 
[Επιμ. Αντ. Δ. Κουτσουπιάς, Πρόεδρος Ι.Μ.Ε.Τ. artem.gr]

     

Έλληνες Ζωγράφοι: Γιάννης Τσαρούχης (1910 -1989)

Ζωγράφος και σκηνογράφος.

  Φοίτησε στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών του Μετσόβιου Πολυτεχνείου (1929 - 1935), με καθηγητές τους Ιακωβίδη, Βικάτο και Παρθένη. Παράλληλα μαθήτευσε κοντά στον Κόντογλου (1931 - 1934), ο οποίος τον μύησε στη βυζαντινή αγιογραφία, ενώ μελέτησε την λαϊκή αρχιτεκτονική και ενδυμασία.
Ταξίδεψε στο Παρίσι και στην Ιταλία. Ήρθε σε επαφή με δημιουργίες της Αναγέννησης και του Ιμπρεσιονισμού, ανακάλυψε το έργο του Θεόφιλου και γνώρισε καλλιτέχνες όπως ο Ματίς και ο Τζακομέτι.
 Μετά την επιστροφή του στην Ελλάδα, το 1938, πραγματοποίησε την πρώτη του ατομική έκθεση στην Αθήνα με έργα που εξήραν οι τότε τεχνοκριτικοί. Το 1940 επιστρατεύτηκε και υπηρέτησε στο Μηχανικό. Το 1950 μετέβη εκ νέου στο Παρίσι.
Εξέθεσε στο Παρίσι και στο Λονδίνο, ενώ το1953 υπέγραψε συμβόλαιο με γκαλερί Ιόλας της Ν. Υόρκης. Το 1977 ανέβασε τις Τρωάδες του Ευριπίδη σε δική του νεοελληνική απόδοση, με δική του διδασκαλία και σκηνοθεσία.
Το 1982 εγκαινιάστηκε το Μουσείο Γιάννη Τσαρούχη στο Μαρούσι, στο σπίτι του, που ο ίδιος μετέτρεψε σε Μουσείο παραχωρώντας την προσωπική συλλογή των έργων του.
Παράλληλα με τη ζωγραφική ο Γιάννης Τσαρούχης ασχολήθηκε και με τη θεατρική σκηνοθεσία, σχεδιάζοντας ήδη από το 1928 σκηνικά και ενδυμασίες για θέατρα. Στο έργο του Γιάννη Τσαρούχη εκφράζονται λαϊκές  παραδόσεις και αιώνιες καλλιτεχνικές αξίες. Θεωρείται από τους μεγαλύτερους σύγχρονους Έλληνες ζωγράφους και σκηνογράφους με διεθνή προβολή.
[Επιμ. Μιχάλης Κουτσουπιάς, Ι.Μ.Ε.Τ. artem.gr]

Έλληνες Ζωγράφοι: Μπραέσας Δήμος

"To αίσθημα είναι το όπλο του καλλιτέχνη"
Γεννημένος στο Αιτωλικό το 1880, ο Δημήτρης Μπραέσας σπούδασε στη Σχολή Καλών Τεχνών, από όπου αποφοίτησε το 1909. 
Αν και πήρε πολλά στοιχεία από τους δασκάλους του, δημιούργησε ένα προσωπικό ύφος, που είχε να κάνει με τα βιώματά του, αλλά και τα θεωρητικά του πιστεύω.
 Χαρακτηρίζεται ως ιμπρεσσιονιστικός και συντηρητικός. Η αλήθεια είναι ότι ήταν προσηλωμένος στον ιμπρεσιονισμό, χωρίς όμως να τηρεί «τις μεταβολές που δημιουργούνται από την επίδραση του φωτός», διότι αυτή «διασπά τα σχήματα των αντικειμένων, εξουδετερώνει τη γραμμή και τις μεγάλες επιφάνειες».  Ήθελε να διατηρεί «το χαρακτήρα του αντικειμένου» και αρνιόταν την «κακοποίησή του» στ’ όνομα του μοντερνισμού.

 Στη θεματολογία του εναλλάσσονται με την ίδια επιτυχία σκηνές της καθημερινής ζωής και τοπία. Αποτελούσε όμως ιδιαίτερη επιδίωξη για το ζωγράφο το να δώσει, όσο πιο φυσικά μπορούσε, «μια πλήρη, αληθινή και γνήσια εντύπωση του ελληνικού τοπίου».

 Ταξίδευε ανά την Ελλάδα και ζωγράφιζε την ύπαιθρο που τον γοήτευε, παρά τη δυσκολία απόδοσης των διαρκών εναλλαγών των χρωμάτων στη φύση.  Κυρίως όμως τον συγκινούσε η θάλασσα, «ο χρωματικός της πλούτος και η συγγένεια που έχει με την ανθρώπινη ψυχή».

  Η παλέτα του Μπραέσα για πολλά χρόνια περιείχε σκούρα χρώματα, με τα οποία απεικόνιζε τη φύση στις «μελαγχολικές» της στιγμές, αναδίνοντας μια απαισιοδοξία.  Αργότερα όμως, εγκατέλειψε συνειδητά αυτήν τη «μυστικιστική» τάση.
 «Βγήκα στο φως, στο πλούσιο ελληνικό φως και το ζωγράφισα», λέει ο ίδιος σε συνέντευξη του 1955. Και δεν είναι δύσκολο να «διαβάσει» κανείς την αρνητική επίδραση των δύο παγκόσμιων πολέμων, όπως και την αισιόδοξη διάθεση της μεταπολεμικής εποχής, σε αντίστοιχες φάσεις της καλλιτεχνικής του εργασίας.
 Το 1944 διετέλεσε πρόεδρος του Καλλιτεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας.

 Παρουσίασε έργα του σε ατομικές εκθέσεις από το 1920 έως το 1963, έλαβε μέρος στην Μπιενάλε της Βενετίας το 1934 και κέρδισε το χάλκινο μετάλλιο στην Exposition Internationale στο Παρίσι.
 Από το 1926 ως το 1948 δίδαξε στη Μαράσλειο Ακαδημία.
 Πέθανε στην Αθήνα το 1964.
 Έργα του βρίσκονται στην Εθνική Πινακοθήκη, στο Δήμο Αθηνών, στην Πινακοθήκη Αβέρωφ κ.α.
 [επιμ. Φώτης Δ. Κουτσουπιάς]

Έλληνες Ζωγράφοι: Αντώνης Γεωργούλας

Μορφές 80x110

Γεννήθηκε στη Βέροια το 1954 και σπούδασε ηλεκτρολόγος  μηχανικός στην Αθήνα. Τον κέρδισε όμως η  ζωγραφική, με την οποία ασχολείται συστηματικά τα τελευταία χρόνια. 

Ψευδής αίσθηση 60x75

Φυγόκεντρος 82x100

Συνειδητότητα του κύματος 75x60

Διατηρεί εργαστήριο ζωγραφικής στο Ντουράκι Επανομής στο νομό Θεσσαλονίκης. Είναι μέλος του Συλλόγου Ζωγράφων Θεσσαλονίκης και Βορείου Ελλάδος και εκθέτει από το 1996. Έχει πραγματοποιήσει ατομικές και ομαδικές εκθέσεις σε αρκετές πόλεις της Ελλάδας. 
   Στη ζωγραφική του καταργείται η κοινωνική σύμβαση  και ο δεσποτισμός της λογικής. Επιχειρείται μια συναισθηματική αποτίμηση του κόσμου, μια στροφή στο συλλογικό ασυνείδητο. Έτσι, ο ονειρικός κόσμος, χωρίς τις δεσμεύσεις της καθημερινής τυποποιημένης δεοντολογίας, αναβλύζει και παρουσιάζεται με απρόσωπη, καθολική μορφή, με έναν τρόπο υπερρεαλιστικό (σουρεαλιστικό). Προσωπικό αναγνωρίσιμο ύφος αποτελούν η κίνηση των απρόσωπων σωμάτων, ο έντονος χρωματισμός φόντου και αντικειμένων, καθώς επίσης και η θεματική ευρύτητα.

Έργα του βρίσκονται σε ιδιωτικές συλλογές.

Έλληνες Ζωγράφοι: Ν. Ελίμ

Ο Νώε Ελίμ γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1932. Σπούδασε αρχιτεκτονική  στην Ιταλία αλλά δεν άσκησε ποτέ το επάγγελμα του αρχιτέκτονα. Ασχολήθηκε με τις επιχειρήσεις του πατέρα του, την κατασκευή και εμπορία διακοσμητικών και οικιακών υαλικών. 

Στα εικαστικά δρώμενα εμφανίζεται με έναν συγκεκριμένο τύπο δουλειάς, την γκραβούρα.

 Η ενασχόλησή του με την γκραβούρα έχει την εξής ιδιαιτερότητα: «ολοκληρωμένες θεματικές ενότητες πέντε έως και δεκαπέντε έργων, πάντα της ίδιας τεχνοτροπίας, που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί και πουαντιγισμός και που κάνει τον Ελίμ Νώε να ξεχωρίζει». 

Η Παλαιά διαθήκη, ο Αρχαίος Ελληνικός κόσμος, η Ιλιάδα και Οδύσσεια αλλά και η ελληνιστική περίοδος είναι οι πηγές έμπνευσής του. 

[Ινστιτούτο Μελετών Ελληνικής Τέχνης artem.gr]

Έλληνες Ζωγράφοι: Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης

«Βυζαντινός, ορθόδοξος και μοντέρνος»

 Γεννημένος στη Θεσσαλονίκη το 1908, ο Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης σπούδασε  φαρμακευτική και εφαρμοσμένη οπτική στο Παρίσι (1926-1928) και φαρμακευτική κ Απόρριψη αι βοτανική στο Στρασβούργο (1928-1929). Αμέσως μετά ανέλαβε το φαρμακείο του πατέρα του, που είχε πεθάνει πρόσφατα. Από το 1955 και μέχρι το 1968 εργάστηκε σε φαρμακευτική εταιρεία. Στη συνέχεια αφοσιώθηκε στον πνευματικό και καλλιτεχνικό χώρο. Εκτός από τα δεκάδες ταξίδια στο Άγιο Όρος, ταξίδεψε σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες και πήρε μέρος σε ατομικές και ομαδικές εκθέσεις ζωγραφικής σε πόλεις της Ελλάδας και του εξωτερικού. Έχοντας εμφανιστεί ήδη στο χώρο των γραμμάτων με τα πεζογραφήματα «Ανδρέας Δημακούδης», «ο Πεθαμένος και η Ανάσταση» και την ποιητική συλλογή «Εικόνες», το 1944 παρουσίασε  επίσημα και το ταλέντο του στη ζωγραφική.

 Τόσο στη συγγραφική, όσο και στην εικαστική του δραστηριότητα, έθεσε ως βάση  την ορθόδοξη μοναστική παράδοση,  τα πατερικά κείμενα και τα συναξάρια των αγίων. Από το χώρο της αρχαίας ελληνικής γραμματείας, τον συγκινούσε ο Όμηρος, από τον οποίο δανείστηκε πολλές σκηνές για να εκφράσει τις σκέψεις του.

Χαρακτηριστική είναι η φράση του: «Εκεί που κατέληξαν οι επί του θέματος από μακρού χρόνου συλλογισμοί μου είναι ότι το Άγιον Όρος μπορεί να παρομοιαστεί, αν όχι να ταυτιστεί, με την δεύτερη πανοπλία του Αχιλλέως».

Συνδυάζοντας τη βυζαντινή παράδοση με στοιχεία μετεμπρεσιονιστικά και κατέχοντας συγχρόνως όλες τις τάσεις του ευρωπαϊκού μοντερνισμού, συνέθεσε το δικό του προσωπικό ύφος. Αρχικά ζωγράφιζε με μολύβια και λάδια, αλλά πολύ νωρίς στράφηκε συνειδητά στην τέμπερα.  Το μακεδονικό τοπίο, η Θεσσαλονίκη με τα λαϊκά σπίτια και τις βυζαντινές εκκλησίες, αγιορείτικα μοναστήρια, ασκητικές μορφές και άγιοι και ολόκληρη η ελληνορθόδοξη παράδοση, προβάλλονται  μέσα από την πληθώρα των  έργων που παρήγαγε, τόσο με το χρωστήρα, όσο και με την πένα του.

Πέθανε στη Θεσσαλονίκη το 1993, έχοντας ζωγραφίσει «με αναρίθμητες πινελιές, με απέραντη αγάπη και υπομονή, ένα μυστικό τοπίο όπου αναδύονται οι σχέσεις του ανθρώπου με το Θεό».

[Επιμ. Φώτης Κουτσουπιάς, για το artem.gr]

Έλληνες Ζωγράφοι: Θεόδωρος Στάμος

Μετανάστης δεύτερης γενιάς ο Θεόδωρος Στάμος γεννήθηκε στη Νέα Υόρκη το 1922 και πέθανε στα Γιάννενα το 1997.
Έζησε τα τελευταία χρόνια της ζωής του στον τόπο καταγωγής του, τη Λευκάδα  που τον ενέπνευσε σε πολλά από τα έργα του.
Πρωτοπόρος για τη γενιά του ’50 στα εικαστικά της Αμερικής, υιοθέτησε τον αφηρημένο εξπρεσιονισμό και τον ανέδειξε με το έργο του στα Ευρωπαϊκά κέντρα τέχνης. Ηγήθηκε άτυπα της ομάδας Πρωτοπορίας (Τ. Ερνστ, Α. Γκότλιμπ, Ρ. Μάδεργουελ, Γ. Μπαζιώτης (Έλληνας επίσης), Χ. Χόφμαν, Μπ. Νιούμαν, Κ. Στιλ, Φ. Μπάλτμαν, κ.α.) και ήλθε σε αντιπαράθεση με τους υπεύθυνους της έκθεσης με τίτλο «Αμερικάνικη Ζωγραφική Σήμερα -1950»  στη Ν. Υόρκη,  καταγγέλλοντας τους με ανοικτή επιστολή στη Νιου Γιορκ Τάιμς, για συντηρητισμό και μη κατανόηση και προβολή της μοντέρνας τέχνης. Με αφορμή την επιστολή αυτή το περιοδικό Λαιφ δημοσιεύει ειρωνικό άρθρο αποκαλεί την ομάδα Στάμου «οξύθυμους», χαρακτηρισμός που τους ακολούθησε για μεγάλο διάστημα. 

Έργα του εκτίθενται σε περισσότερα από 50 Μουσεία ανα τον κόσμο αλλά και σε πολλές ιδιωτικές συλλογές. Η Εθνική πινακοθήκη στην Αθήνα τίμησε τον Θεόδωρο Στάμο το 1997 λίγο μετά το θάνατό του με αναδρομική έκθεση με 150 και πλέον έργα, που φυλάσσονταν σε μουσεία και συλλογές από όλο τον κόσμο.

[Ι.Μ.Ε.Τ. artem.gr]

Ακαδημίες και Σχολές Καλών Τέχνων στα Βαλκάνια εκθέτουν φέτος στη Θεσσαλονίκη

 Καθιερωμένη εδώ και χρόνια η έκθεση των Τμημάτων ΑΕΙ Καλών Τεχνών των βαλκανικών πρωτευουσών, δημιουργεί συνθήκες για στενότερη συνεργασία μεταξύ των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, για νέες συμφωνίες κινητικότητας φοιτητών και καθηγητών Erasmus και για συντονισμό μεταξύ των βαλκανικών ΑΕΙ Τέχνης.
Φέτος έχει σειρά η Θεσσαλονίκη. Η έκθεση με την ονομασία Transform οργανώνεται από το Τμήμα Εικαστικών και Εφαρμοσμένων Τεχνών του ΑΠΘ. Πρώτη προσκεκλημένη σ’ αυτήν την έκθεση η αντίστοιχη Σχολή της Φλώρινας, ενώ ακολουθούν οι Σχολές Καλών Τεχνών των βαλκανικών πόλεων του Βελιγραδίου, του Βουκουρεστίου, του Ζάγκρεμπ, της Κωνσταντινούπολης, της Λιουμπλάνα,  των Σκοπίων, της Σόφιας και των Τιράνων. 

Το θέμα της έκθεσης είναι «το κουτί της Πανδώρας» με αντίστοιχη τη θεματογραφία των έργων, τα οποία εκτίθενται από την Δευτέρα 3 Σεπτεμβρίου  στο Τελλόγλειο Ίδρυμα. Η έκθεση θα διαρκέσει μέχρι τις 23 Σεπτεμβρίου, αλλά δε θα παραμείνει στο Τελλόγλειο όλες αυτές τις μέρες. Θα μετακινηθεί διαδοχικά σε άλλα τρία σημεία της Θεσσαλονίκης. Στις 5 Σεπτεμβρίου θα βρίσκεται στο Κέντρο Χαρακτικής Ήλιος δήμου Νεάπολης, στις 12 Σεπτεμβρίου στο Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης και στις 21 στο Remezzo Palace.  Δίνεται έτσι η δυνατότητα σε όσο το δυνατόν περισσότερους κατοίκους και επισκέπτες της πόλης να λάβουν το μήνυμα της ελπίδας που εκπέμπουν τα εκτιθέμενα έργα.  

[Φώτης Κουτσουπιάς, για το artem,gr.]

Έλληνες Ζωγράφοι: Περικλής Πανταζής

Ο Περικλής Πανταζής γεννήθηκε στην Αθήνα το 1849, με ηπειρώτικη καταγωγή από το δάσκαλο πατέρα του.
Το 1871  αποφοίτησε από το Σχολείο των Τεχνών (μετέπειτα Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών), όπου είχε δάσκαλο τον Νικηφόρο Λύτρα. Συνέχισε τις σπουδές του στην Ακαδημία Καλών Τεχνών του Μονάχου. Ένα χρόνο μετά έφυγε για τη Γαλλία. Στο Παρίσι μαθήτευσε κοντά σε μεγάλους ζωγράφους του Ιμπρεσιονισμού και του Ρεαλισμού, τον Gustave Courbet και τον Antoine Chintreuil. Ωστόσο δεν εγκλωβίστηκε σ’ αυτά τα ρεύματα. Τα οικειοποιήθηκε με επιτυχία, κρατώντας όμως το προσωπικό του ύφος. Τελικά  τον κέρδισε το Βέλγιο. Εγκαταστάθηκε στις Βρυξέλλες, πιθανόν με πρόσκληση του   οινέμπορου Ιωάννη Οικονόμου, ο οποίος και παρήγγειλε πολλά έργα στον νέο ζωγράφο. Στο Βέλγιο ο Πανταζής έγινε μέλος του αντιακαδημαϊκού καλλιτεχνικού ομίλου «Circle de la pâte» και συνδέθηκε φιλικά με το ζωγράφο Guillaume Vogels και το γλύπτη Auguste Philippette, του οποίου την αδελφή νυμφεύθηκε λίγο καιρό μετά.

Αρχικά κέρδιζε τα προς το ζην δουλεύοντας με το Βόγκελς για την διακόσμηση σπιτιών, μια τέχνη που ήταν τότε της μόδας. Όμως γρήγορα έγινε γνωστός για το ζωγραφικό του ταλέντο και έτσι εγκατέλειψε τη διακόσμηση για να αφοσιωθεί αποκλειστικά στη ζωγραφική.
Το 1878 εκπροσώπησε την Ελλάδα στη Διεθνή Έκθεση του Παρισιού και έλαβε εξαιρετικές κριτικές. Σκηνές από τη φύση και το δρόμο όπου αγόρια με φτωχικά ρούχα τρώνε, σαν το “Μάγκα που τρώει καρπούζι”, από εσωτερικό σπιτιού όπου εικονίζεται “Το παιδί με το λαδερό’’, κορίτσια με ενδυμασία της εποχής, όπως το “Κορίτσι με Μαντίλα’’, προβάλλουν «τη δύναμη της στιγμής του παρόντος μέσα από την ανεπιτήδευτη, φρέσκια ματιά του ζωγράφου προς τα αντικείμενα του ενδιαφέροντος, του θαυμασμού και της δεξιοτεχνίας του χρωστήρα του».
Η φυματίωση που τον ταλαιπωρούσε για χρόνια, τον οδήγησε δυστυχώς σε πρόωρο θάνατο. Πέθανε πριν κλείσει τα 35 του χρόνια, το 1884, στις Βρυξέλλες.
[Φώτης Κουτσουπιας, για το ΙΜΕΤ artem.gr]
 

Έλληνες Ζωγράφοι: Παναγιώτης Γράββαλος

  Ο Παναγιώτης Γράββαλος γεννήθηκε στη Λαμία το 1933. Άρχισε να ζωγραφίζει από μικρό παιδί. Φαίνεται πως ο νεαρός Παναγιώτης κληρονόμησε το χάρισμα του πατέρα του, Ηλία Γράββαλου, που τον καλούσαν στην Νομαρχία Φθιώτιδας για να γράφει τα επίσημα έγγραφα ως καλλιγράφο.  Μαθητής ακόμη στο Γυμνάσιο Λαμίας ζωγράφιζε πορτρέτα ηθοποιών σε κινηματογράφους της Λαμίας. Τα πορτρέτα αυτά έγιναν αιτία να ανακαλύψουν το ταλέντο του κάποιοι λαμιώτες φοιτητές της Σχολής Καλών Τεχνών.  Ακολουθώντας τις συμβουλές τους  σπούδασε στην ίδια σχολή,  κοντά  στο Σπύρο  Παπαλουκά  και Γιάννη Μόραλη, από τους οποίους πήρε τις βάσεις  της ζωγραφικής.
Κατόπιν παρακίνησης του καθηγητή του Γ. Κεφαληνού, ασχολήθηκε και με τη χαρακτική. Συνεργάστηκε με το μεγάλο χαράκτη Α. Τάσσο και στράφηκε προς τις Γραφικές Τέχνες  και τις Εφαρμογές τους.

 Τα έργα του, πρόσωπα, τοπία, συνθέσεις χαλκογραφίας, ξυλογραφίας και  λιθογραφίας, διακρίνονται για το ρεαλιστικό τους χαρακτήρα, για την εκφραστική λιτότητα, τη μετρημένη χρήση των Χρωμάτων, τις πολλές λεπτομέρειες και την αίσθηση του χώρου.
  Ο Παναγιώτης Γράββαλος  δίδαξε  την  χαρακτική  στο  Αθηναϊκό Τεχνολογικό Ινστιτούτο των Σχολών Δοξιάδη, υπήρξε ιδρυτικό μέλος του Κέντρου Εικαστικών Τεχνών και συμμετείχε στις εκθέσεις των  ομάδων για  την επικοινωνία  και  εκπαίδευση  στην  Τέχνη,  του  Συνδέσμου Σύγχρονης Τέχνης.

  Σημαντική είναι και η συμβολή του στο Μουσείο Νεοελληνικής Τέχνης του Δήμου Ροδίων, στο οποίοο υπήρξε σύμβουλος από το 1982, στην Πινακοθήκη «Αλέκος  Κοντόπουλος» του Δήμου Λαμιαίων, στην  Πινακοθήκη  της  Ιονικής Τράπεζας και στα Χαρακτικά των Μεταλλίων του Οργανισμού Ολυμπιακών Αγώνων,  «Αθήναι 2004». Σχεδίασε πολλές σειρές γραμματοσήμων, για τις περισσότερες των οποίων τιμήθηκε με διεθνείς βραβεύσεις και υπήρξε μόνιμος συνεργάτης των Ελληνικών Ταχυδρομείων.
Επιμέλεια Ι.Μ.Ε.Τ. artem.gr                                   
Πηγή: Καρφή Λεωνίδα Ιωάννου (Αντιστρατήγου ε. α.), «Παναγιώτης Ηλία Γράββαλος- Ζωγράφος, Χαράκτης, Εικαστικός», Φθιωτικός Τυμφρηστός.

Άρθρο: Το "ορατό" στην Τέχνη

Oρ. Κος, ακρυλικό σε κ.πλακέ, 40Χ50εκ.

Μια φράση του ζωγράφου και παιδαγωγού του Bauhaus Paul Klee που χρονολογείται το 1924 αποτυπώνει με τη βεβαιότητα -ίσως και μια χαρακτηριστική δογματικό- τητα- του μοντέρνου καλλιτέχνη του 20ού αιώνα τα πράγματα της τέχνης [όχι μόνον] της εποχής του: «Η τέχνη δεν αναπαριστά κάτι ορατό, καθιστά κάτι ορατό». Με τη φράση αυτή, με την οποία βέβαια σήμερα δεν μπορεί πια να διαφωνήσει κανείς, ο Ελβετός καλλιτέχνης θέτει ταυτόχρονα τους νέους όρους απεικόνισης της πραγματικότητας. Ζυγίζει τις νέες προϋποθέσεις δημιουργίας και πρόσληψης του έργου τέχνης που προσδιορίζονται από τη δηλωμένη ελευθερία επιλογής του καλλιτέχνη μέσα από τα εργαλεία της μοντερνικότητας και τις δυνατότητες ανα-δημιουργίας με εικαστικά μέσα -μακριά από τις αρχές της μίμησης- έναν νέο κόσμο, μέσα από ένα κάθε φορά νέο ιδίωμα. Αυτό όμως δεν γινόταν ως ένα βαθμό πάντοτε; Η απάντηση πρέπει να είναι θετική. 

Δημήτριος Βόλνας, λάδι σε ξύλο, 20Χ40 εκ.

  Η παραπλάνηση γινόταν από όλους όσοι είχαν ελλιπείς πληροφορίες για τους τρόπους απεικόνισης μέσα στην πορεία αναζήτησης των σταθερών της απεικόνισης που παραμορφώνουν τη σχέση «ορατού» και «αόρατου» στο έργο τέχνης, που καταδικάζουν συνήθως το «ορατό» στην περιοχή του «αόρατου» και προβιβάζουν το «αόρατο» σε «ορατό».

M.Z.Κασημάτη.

[επιμ. artem.gr]

Έλληνες Ζωγράφοι: Χίος Θεόδωρος (Theo Hios)

Ένας οραματιστής Έλληνας στη Νέα Υόρκη

Ο ζωγράφος Θεόδωρος Χίος γεννήθηκε το 1910 στην Λακωνία, στο χωριό Τρύπη κοντά στην Σπάρτη. Φοίτησε για δύο χρόνια  στη Νομική  Αθηνών και στη συνέχεια ασχολήθηκε  με τη  ζωγραφική.
Το 1929 πήγε στη Ν. Υόρκη όπου φοίτησε στο American Artists School και εργάστηκε ως εικονογράφος παιδικών βιβλίων στο πλαίσιο του Works Progress Administration (κρατικό πρόγραμμα που μεθόδευσε την απασχόληση των καλλιτεχνών κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης).
Μεταξύ των ετών 1942-1945 υπηρέτησε στο Ναυτικό Σώμα των ΗΠΑ (United States Marine Corps) ως φωτογράφος και ζωγράφος πολεμικών στιγμιότυπων στον Ειρηνικό και στη Χαβάη. Για την προσφορά του αυτή, το Ναυτικό των Ηνωμένων Πολιτειών όχι μόνο του απένειμε παράσημο, αλλά και οργάνωσε εκθέσεις με έργα του στην Αμερική και στην Αγγλία.
Επιστρέφοντας στη Ν. Υόρκη, ο Xίος μαθήτευσε στο «Arts Students League». Από το 1963 και για τρεις δεκαετίες δίδαξε ζωγραφική στο New School for Social  Research. Συνάμα, μαζί με τη σύζυγό του, τη χορεύτρια και κεραμίστρια Kατίνα Λεκάκη, αδελφή του Mιχάλη Λεκάκη, άρχισε να ταξιδεύει συχνά στην Eλλάδα.
  Στο πρωιμότερο έργο του μπορεί κανείς να διακρίνει ενδιαφέρον για τις απηχήσεις του κυβισμού, που εκδηλώνεται στον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιεί το σχέδιο στις, κατά τα άλλα, νατουραλιστικές του συνθέσεις. Στη δεκαετία του 1960, τα έργα του εμπνέονται από το «πένθιμο εμβατήριο της πολεμικής περιπέτειας» που «σφράγισε τη μνήμη του με μια νεκρική φρίκη» και έναν «μελαγχολικό ρομαντισμό»

Στα τέλη της δεκαετίας του ’70 και στις αρχές του ’80, στο περιθώριο του κλίματος του Mινιμαλισμού και της Conceptual Art, οι προσωπογραφίες του θυμίζουν βυζαντινή αγιογραφία. Η δική του άποψη για την εποχή του εκφραζόταν με μεγάλα οβάλ ψυχεδελικά σχήματα, με έντονα χρώματα ή ασπρόμαυρα μηχανικά περιστρεφόμενα tondo.
 Τα επόμενα χρόνια η φύση είναι πηγή έμπνευσης και οδηγός στη ζωγραφική του, όπου πρωταγωνιστούν εκδοχές του ελληνικού τοπίου. Μάλιστα, έδινε στα έργα του ονόματα θεών και ηρώων της ελληνικής αρχαιότητας. Γι άλλους, αυτά χαρακτηρίστηκαν τυποποιημένα, προορισμένα να ικανοποιήσουν το αγοραστικό κοινό στις ΗΠΑ. Άλλοι αντίθετα θεωρούν ότι πρόκειται για «φόρο τιμής» στη φύση και τους μύθους της πατρίδας του, με πιο αντιπροσωπευτική την τοπιογραφική διήγηση το «Mυθικό Τοπίο του Ελληνικού Λαού» σχεδιασμένη πάνω σε 11 μέτρα συνεχόμενου χαρτιού.

Ο Θεόδωρος Χίος πραγματοποίησε πολλές εκθέσεις  σε πόλεις των ΗΠΑ. Δεν ξέχασε όμως και τη γενέτειρά του, τη Σπάρτη, όπου το 1989 οργάνωσε έκθεση.
Στα ενενηκοστά γενέθλιά  του, στην γκαλερί Susan Teller της N. Yόρκης τον Φεβρουάριο του 1998,  παρέθεσε την εξηκονταετή δουλειά του, στην οποία οι ειδικοί ιχνηλατούν όλες τις τάσεις και μορφές της αμερικανικής τέχνης στη διάρκεια του 20ου  αιώνα.
«Πορτρετίστα με οραματικές απόψεις για τη Φύση», τον χαρακτήρισαν οι New York Times αμέσως μετά το θάνατό του, που συνέβη στη  Ν.Υόρκη, τον Ιανουάριο του 1999. Ήδη από το 1976, ένας μεγάλος αριθμός από σχέδια, υδατογραφίες και πίνακες με ακρυλικά και σινική μελάνη, είχε παραχωρηθεί από τον ίδιο στην Εθνική Πινακοθήκη της πατρίδας του.
[επιμ. Μαρία Ωραιοζήλη Κουτσουπια για το ΙΜΕΤ artem.gr]

Στυλιανίδης Αργύρης

Ζωγράφος και χαράκτης
Γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 1909.
Σπούδασε ζωγραφική στη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας (1928-1934) και υπήρξε μαθητής του Κωνσταντίνου Παρθένη.

 Στα πρώτα βήματά του ακολούθησε πιστά το ύφος του δασκάλου του. Ο ίδιος περιγράφει τη μαθητεία του κοντά στον Παρθένη ως εξής: «Δε κάναμε αυθαιρεσίες. Γινόταν η αποτύπωση του μοντέλου ακριβής. Ήμασταν, άλλα και αισθανόμασταν οι προνομιούχοι της Σχολής. Όλα έπρεπε να σχεδιαστούνε... Πρώτα δουλεύαμε με κάρβουνο, το αντιγράφαμε πάνω στο μουσαμά και μετά άρχιζε το χρώμα, ακόμα αυτή τη τακτική κρατάω... Δίπλα σε ένα φωτεινό σημείο θα υπάρχει ένα κοντράστ σκιερό για να αναδειχθεί το φωτεινό. Αυτές είναι αρχές από τη διδασκαλία του Παρθένη που μένουν αναλλοίωτες στο έργο μας, είτε κυβισμό κάνουμε είτε σουρεαλισμό».

Αργότερα διαμόρφωσε το προσωπικό του ύφος, επηρεασμένο ασφαλώς από τη σπουδή κοντά στο μεγάλο δάσκαλο: ισχυρή γραμμική περιγραφή, γεωμετρικές μορφές που τείνουν να δημιουργήσουν μια σχεδόν αφηρημένη τέχνη, ενεργειακά σχήματα. Δούλεψε συστηματικά με τα χρώματα και επέμεινε στο φως και τη σκιά, εισάγοντας το άσπρο και το μαύρο στην παλέτα

Έργα του παρουσιάστηκαν στις ομαδικές εκθέσεις των "Ελευθέρων καλλιτεχνών" (1937, 1939) και στην έκθεση των "Ελλήνων χαρακτών" (1938). Έργα του φιλοξενήθηκαν και στο επίσημο περιοδικό της αριστεράς "Πρωτοπόροι". Εργάστηκε ως βοηθός σκηνογράφου κοντά στον  Κλώνη. Υπήρξε πρόεδρος του Σωματείου Καλλιτεχνικών Ανταλλαγών Ελλάδος (1984-1987). Βραβεύτηκε με δύο χρυσά μετάλλια στην Μπιενάλε της Αλεξάνδρειας και με δύο αργυρά στο Παρίσι. Κέρδισε το πρώτο βραβείο στο διαγωνισμό αφίσας που είχε προκηρύξει το υπουργείο Συντονισμού, καθώς και στο διαγωνισμό για το σήμα του υπουργείου Ανοικοδομήσεως.Πέθανε στην Αθήνα το 1998.
[επιμ. Μιχάλης Κουτσουπιάς, για το I.M.E.T. artem.gr]

Η Τέχνη: μίμηση ή δημιουργία;

[Σ.Φρομαζε, κ.α., Παιχνιδια Φιλοσοφίας]

Έλληνες Ζωγράφοι: Σπυρίδων Σκαρβέλης

Ο Κερκυραίος Ζωγράφος  Σπυρίδων Σκαρβέλης (1868 -1942)

Η Ένωση των Επτανήσων με την Ελλάδα το 1864, άνοιξε ένα καινούριο κεφάλαιο στην κερκυραϊκή τέχνη. Οι καλλιτέχνες προσανατολίζονται για σπουδές και στην Αθήνα, ενώ δεν παύουν και οι μετακινήσεις για τον ίδιο λόγο σε ευρωπαϊκές (ιταλικές κυρίως) πόλεις. Όμως, το κοινό της Κέρκυρας έχει πλέον αλλάξει.
Ο περιορισμός των παραγγελιών και η μείωση των οικονομικών μέσων που έχουν στη διάθεσή τους οι ζωγράφοι, αναγκάζουν πολλούς να μετακινηθούν είτε στην πρωτεύουσα, είτε και εκτός ελληνικού χώρου. Η ελληνική παροικία της Αιγύπτου, την εποχή εκείνη, αποτελεί έναν φιλόξενο τόπο, που διαθέτει το κατάλληλο κοινό και τα οικονομικά μέσα για να εργαστούν. Οι σημαντικότεροι Κερκυραίοι δημιουργοί που έζησαν για μεγάλο χρονικό διάστημα στην Αίγυπτο -γεγονός που επηρέασε τη θεματογραφία τους- είναι ο Παύλος Προσαλέντης ο νεότερος (1857-1894), ο Περικλής Τσιριγώτης (1865-1924) και ο Σπυρίδων Σκαρβέλης (1868-1942).
Ο Σκαρβέλης παρακολούθησε τα πρώτα μαθήματα ζωγραφικής στην Καλλιτεχνική και Βιοτεχνική Σχολή της Κέρκυρας. Οι σπουδές συνεχίστηκαν στην Τεργέστη και τη Ρώμη. Εγκαταστάθηκε στην Αίγυπτο, όπου ζωγράφισε πολλά από τα έργα του.
Η θεματογραφία του περιλαμβάνει κυρίως τοπία, εμπνευσμένα από τους τόπους όπου έζησε, με φανερή την επίδραση της ιταλικής ζωγραφικής. Εξειδικεύτηκε στην υδατογραφία, στην οποία διακρίθηκε σαν «πρωτομάστορας», ενώ η τεχνοτροπία του έχει τα χαρακτηριστικά του ιμπρεσιονισμού: μικρή πινελιά, κυριαρχία του φωτός, χρωματικές διαβαθμίσεις.
Παρουσίασε τα έργα του σε ομαδικές εκθέσεις. Ωστόσο, τη σπουδαιότερη και διαχρονική ασφαλώς ‘έκθεση’ της δουλειάς του, μπορεί κανείς να τη δει στο Αχίλλειο, στη γενέτειρά του, για τη διακόσμηση του οποίου εργάστηκε μαζί με άλλους καλλιτέχνες. Πίνακές του βρίσκονται στην Πινακοθήκη της Βουλής, στις Πινακοθήκες των Δήμων Κέρκυρας και Ρόδου, στην Πινακοθήκη Ευ. Αβέρωφ-Τοσίτσα, στη Συλλογή Λεβέντη και αλλού.
Η συνεισφορά του Σκαρβέλη στην εξέλιξη της Επτανησιακής  Τέχνης  είναι μεγάλη, όπως διαφαίνεται και μέσα από τα έργα των συνεχιστών της, μέχρι σήμερα.
[Βικτωρία Κουτσουπιά για το Ι.Μ.Ε.Τ. artem.gr]

Άρθρο: Η Έκφραση στην Τέχνη κατα τον L. Tolstoy

[επιμ. Μαρία Ωραιοζήλη Κουτσουπια]