Έλληνες Ζωγράφοι: Νίκος Νικολάου

Ο Νίκος Νικολάου γεννήθηκε στην Ύδρα το 1909 και πέθανε στην Αθήνα 27 Ιουλίου 1986. Ήταν  ζωγράφος και γλύπτης της γενιάς του '30, από τους κορυφαίους Έλληνες ζωγράφους του 20ού αιώνα. Το έτος 1929 ο Ν. Νικολάου έγινε δεκτός στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών, όπου είχε δασκάλους τον Ουμβέρτο Αργυρό και τον Κωνσταντίνο Παρθένη. Στη  Σχολή  γνώρισε τον ζωγράφο Γιάννη Μόραλη, με τον οποίο έγιναν φίλοι. Τα πρώτα του έργα παρουσιάστηκαν στο κοινό το 1932 στην έκθεση των μαθητών της Σχολής. Το 1935 έγινε μέλος της ομάδας «Ελεύθεροι Καλλιτέχναι» και συμμετείχε σε έκθεση που οργανώθηκε στον Παρνασσό. Το 1937 έφυγε για να συνεχίσει τις σπουδές του στο Παρίσι και στην Ρώμη. Ο πόλεμος του 1940 τον ανάγκασε να επιστρέψει στην Αθήνα. Μετά τον πόλεμο, ο Νικολάου αφοσιώθηκε στην ζωγραφική. Συμμετείχε στην ίδρυση και τις εκθέσεις της ομάδας «Αρμός» και το 1947 πραγματοποίησε την πρώτη ατομική έκθεση στην αίθουσα τέχνης «Ρόμβος». Από το 1949 ανέλαβε να φιλοτεχνήσει τοιχογραφίες με την τεχνική της νωπογραφίας σε διάφορα δημόσια κτίρια, μεταξύ των οποίων στην Πάντειο Σχολή.
Από το 1954 συνεργάστηκε με το Θέατρο Τέχνης του Καρόλου Κουν, για το οποίο δημιούργησε σκηνικά και κοστούμια για πολλές παραστάσεις. Το 1964 εκπροσώπησε την Ελλάδα στην Μπιενάλε της Βενετίας. Την ίδια χρονιά, εκλέχθηκε τακτικός καθηγητής σχεδίου στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών, όπου δίδαξε για μία δεκαετία, διατελώντας και διευθυντής της.
Κατά την δεκαετία του 1970, ο Νικολάου άρχισε να ασχολείται με τη χαρακτική και με την εικονογράφηση βιβλίων. Ασχολήθηκε επίσης με τη γλυπτική, κάτι που δεν είναι τόσο γνωστό.
  Πέθανε στην Αθήνα το 1986. Λίγο μετά τον θάνατό του, κυκλοφόρησε το μοναδικό του βιβλίο που τιτλοφορείται Η περιπέτεια της γραμμής στην τέχνη (Αθήνα 1986).
Οι πίνακές του  συνδυάζουν το σύγχρονο εξπρεσιονισμό με την αρχαία ελληνική και αιγυπτιακή παράδοση, την αγγειογραφία και τα Φαγιούμ. Λιτές και εκφραστικές είναι και οι τοπιογραφίες του. Έργα του Νίκου Νικολάου έχουν παρουσιαστεί σε πολλές ατομικές και ομαδικές εκθέσεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Το 1991 πραγματοποιήθηκε έκθεση έργων του στην Εθνική Πινακοθήκη της Ελλάδας. Την άνοιξη του 2005, το Μουσείο Μπενάκη διοργάνωσε μεγάλη αναδρομική έκθεση με έργα του Νικολάου. Η ίδια έκθεση μεταφέρθηκε λίγο αργότερα από το Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού στο Βερολίνο.
[Αντώνης Δ. Κουτσουπιάς, Πρόεδρος Ι.Μ.Ε.Τ. ΑRΤΕΜ]

Μια δημοπρασία για τους φιλίστορες συλλέκτες

Περιήλθε στα χέρια μας ο καινούριος κατάλογος δημοπρασιών του Πέτρου Βέργου (Σπάνια βιβλία, Xειρόγραφα, Ἔγγραφα & Χαρακτικά, Ξενοδοχείο ATHENS PLAZA, 20 Ἰουνίου 2013, 6.30 μ.μ.).

Ανεπιφύλακτα δηλώνουμε ότι είναι η καλύτερη παρουσίαση που έχει κάνει ποτέ ο οίκος, αλλά και διαφορετική από ό, τι έχουμε συνηθίσει ως τώρα.

Κατ’ αρχήν, μια πρώτη γνωριμία με κάθε έργο ξεχωριστά, εγείρει την έκπληξη και το ενδιαφέρον, καθώς πρόκειται για αντικείμενα που  –οι περισσότεροι τουλάχιστον – δε συναντούμε συχνά. Το πρώτο έργο, για παράδειγμα, που τιτλοφορείται «Ὁ Ταρτοῦφος, κῳμωδία εἰς πέντε πράξεις, συντεθεῖσα γαλλιστί ὑπό Μολιέρου, μεταφρασθεῖσα δέ εἰς τήν καθομιλουμένην ἡμῶν γλῶσσαν παρά Κωνσταντίνου Κοκκινάκου τοῦ Χίου. Βιέννη, J. B. Zweck, 1815», αποτελεί την  πρώτη έκδοση του γνωστού γαλλικού έργου στα ελληνικά, που αν και σπάνιο, προσφέρεται σε προσιτή τιμή.

Την περιέργεια του αναγνώστη κινεί στη συνέχεια η «Ἱστορία Ἑβραιοπούλας τῆς Μαρκάδας, τήν ὁποίαν εἰς τούς 1667 Ἰουλίου 15 ἔκλεψε κρυφίως ἀπό τούς.

γονεῖς της, ὁποῦ ἐκατοικοῦσαν εἰς τήν Κωνσταντινούπολιν, εἰς τόπον λεγόμενον Φανάρι, ἕνας νέος Ἀρβανίτης ὀνομαζόμενος Δῆμος, καί πηγαίνωντας

εἰς τήν Οὐγγροβλαχίαν τόν ἐτίμησεν ὁ Αὐθέντης τοῦ τόπου πολλά καί τοῦ τήν ἔδωσεν εἰς γυναῖκα», με χρονολογία 1858.

Στο μεταξύ, διαπιστώνει ότι βρίσκεται ήδη στο δεύτερο κεφάλαιο του καταλόγου, τη Νεοελληνική Λογοτεχνία. Το πρώτο κεφάλαιο αφορούσε την Ξένη Λογοτεχνία, ενώ έπονται άλλα 23 κεφάλαια, που αντιστοιχούν σε:

•    περιοδικά του 19ου αιώνα

•    σπανιότατα βιβλία του 16ου και 17ου αιώνα –αρχαιοελληνικού ή χριστιανικού περιεχομένου

•    αρχαίους συγγραφείς που εκδόθηκαν το 19ο αιώνα κυρίως από τον Κοραή  

•    βιβλία σχετικά με την ελληνική γλώσσα και φιλολογία, που συνέγραψαν οι Δάσκαλοι του Γένους κατά το 18ο και 19ο αιώνα

•    λαογραφικά σχετικά με τους σαρακατσάνους

•    διδακτικά εγχειρίδια του 19ου και των αρχών του 20ου αιώνα

•    θρησκευτικές εκδόσεις του 18ου και 19ου αιώνα

•    εκδόσεις Μάλτας «από την εξ Αμερικής Τυπογραφίαν» του 19ου αιώνα

•    εγχειρίδια βυζαντινής μουσικής του 18ου και του 19ου αιώνα

•    φιλοσοφικά βιβλία του 19ου αιώνα, Ελλήνων και ξένων φιλοσόφων

•    επιστημονικά συγγράμματα (ιατρικής, φυσικής κ.α.) του 19ου αιώνα - κάποια από τα οποία εξαιρετικά σπάνια

•    χειρόγραφα και έγγραφα, που ξεκινούν από το 16ο αιώνα (!), διατρέχουν τον 17ο, τον 18ο και τον 19ο αιώνα, ιδιαίτερα φορτισμένα ιστορικά, και φτάνουν μέχρι τον 20ο, με χειρόγραφο του Ελύτη

•    σημαντικά ιστορικά βιβλία του 19ου κυρίως, αλλά και του 20ου αιώνα 

•    βιβλία σχετικά με το ελληνικό ναυτικό και στρατιωτικό παρελθόν και παρόν, τα περισσότερα του 19ου και λιγότερα του 20ου αιώνα

•     περιηγήσεις τοπικού ενδιαφέροντος από την Αττική, την Πελοπόννησο, τα Επτάνησα, το Άγιο Όρος, τα νησιά του Αιγαίου, την Κρήτη, την Παλαιστίνη κ.α.

•    γεωγραφικά και ταξιδιωτικά από τον 17ο ως τον 20ο αιώνα

•    ιστορικής αξίας φωτογραφίες του 19ου και των αρχών 20ου αιώνα

•    συγγράμματα σχετικά με τις Καλές Τέχνες από το 19ο και τον 20ο αιώνα

•    αξιόλογες εικονογραφημένες εκδόσεις του 20ου αιώνα

•    υδατογραφίες του 19ου αιώνα με ιστορικό κυρίως περιεχόμενο

•    χαρακτικά του 19ου αιώνα, λαϊκές λιθογραφίες και αφίσες με εξαιρετικό ιστορικό ενδιαφέρον

•    νεοελληνικά χαρακτικά γνωστών καλλιτεχνών, που χρονολογούνται από το 1920 και μετά

Στο τέλος της ανάγνωσης του καταλόγου, δεν μπορεί κανείς να μη συγχαρεί τους πρωτεργάτες αυτής της συγκεκριμένης συλλογής, που κλείνει στο περιεχόμενό της ολόκληρο τον ελληνικό πολιτισμό, από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Τον πολιτισμό που δεν αρνείται να μεταλαμπαδεύσει στον τόπο του ό,τι καλό από τους ξένους, αλλά και να καλλιεργήσει, να προβάλει, να διδάξει και να ανανεώσει τις δικές του αξίες.

[Φώτης  Δ. Κουτσουπιάς για το artem.gr]