Κυριακή 25 Σεπτεμβρίου 2011

Βιογραφία: Νίκος Εγγονόπουλος (1910-1985)
























Ο  Νίκος Εγγονόπουλος γεννήθηκε στην Αθήνα  και σπούδασε στη Σχολή Καλών Τεχνών (1932-38). Δάσκαλοί του ήταν ο Κ. Παρθένης, Δ. Μπισκίνης και Γ. Κεφαληνός και άλλοι. Την καλλιτεχνική άσκηση τη συνέχισε με δάσκαλο τον Ε. Ιωαννίδη και με τη βοήθεια του Φώτη Κόντογλου και του καθηγητού Α. Ξυγκόπουλου.  Μ’ αυτούς εμβάθυνε στην ουσία της Βυζαντινής και Μεταβυζαντινής Τέχνης. Συνέχισε τις  σπουδές του στο Μόναχο, και στη συνέχεια στην Ιταλία:  Ρώμη,  Φλωρεντία και  Ραβέννα. Επί σειρά ετών εργάστηκε στο Δημόσιο και στην Ανωτάτη Εκπαίδευση.
Το 1967 διορίστηκε καθηγητής στην Αρχιτεκτονική Σχολή στην έδρα της ζωγραφικής και του ελευθέρου Σχεδίου. Η παρουσία του στα εικαστικά δρώμενα χαρακτηρίζεται  από ένα οικουμενικό ιδίωμα και ταυτόχρονα είναι συνδεδεμένη με βασικές αφετηρίες της αρχαιότητας και της νεώτερης Ελληνικής Τέχνης.
  Η πρώτη ατομική έκθεσή του  πραγματοποιήθηκε το  1939, μαζί με την έκδοση της πρώτης του ποιητικής συλλογής, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις του κοινού  και κυρίως των κριτικών της τέχνης. Έργα του,  της πρώτης σουρεαλιστικής περιόδου, προδίδουν πρωτότυπη κι ευρηματική διασταύρωση της Αρχαίας Ελληνικής και Βυζαντινής Τέχνης. Εκτός από τη ζωγραφική και την ποίηση, εικονογράφησε βιβλία, έκανε θεατρικά σκηνικά και σχέδια ενδυμασιών για θεατρικά έργα.
Το 1985 τιμήθηκε με το Α΄ Βραβείο Ποίησης του Υπουργείου Παιδείας και το 1966, ως ζωγράφος, με το Χρυσό Σταυρό Γεωργίου του Α΄. Παρουσίασε έργα του σε ατομικές εκθέσεις και σε ομαδικές (Ν. Υόρκη 1939), σε επαγγελματική Έκθεση (1942 και 1943), αλλά και πολλές Πανελλήνιες.
  Ζωγραφικά έργα του βρίσκονται στην Εθνική Πινακοθήκη και στο Μουσείο Αλ. Σούτσου, στις Πινακοθήκες του Δήμου Αθηναίων και Θεσσαλονίκης, στην Εθνική Τράπεζα και σε πολλές  άλλες αίθουσες  τέχνης.
[Επιμέλεια: Βικτωρία Κουτσουπιά για το Ι.Μ.ΕΤ.artem.gr]     

T. Χρήστου, ακρυλικό σε κ. πλακέ, 30x40εκ. 
 
  



Δ.Βόλνας, λάδι σε καμβά, 20Χ25εκ. .
Δ.Μαυροκεφαλιδης , λάδι σε καμβά, 55x44εκ.

Κ.Λάμπρου, ακρυλικό σε καμβά,18x23 εκ.  














    

Τετάρτη 21 Σεπτεμβρίου 2011

Βιογραφία: Ορέστης Κανέλλης (1910-1979)


























Ο ζωγράφος Ορέστης Κανέλλης θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους ζωγράφους της Λέσβου.
 Στο ενεργητικό του έχει έναν πολύ μεγάλο αριθμό ατομικών και ομαδικών εκθέσεων τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό.
Έργα του βρίσκονται σε ελληνικά μουσεία και σε ιδιωτικές συλλογές.
 Πέρα από το καλλιτεχνικό του έργο υπάρχουν πολλά δημοσιευμένα κείμενα του σε περιοδικά τέχνης, τα  οποία άσκησαν σημαντική επιρροή στην εξέλιξη της ελληνικής τέχνης.
 Το μεγάλο του καλλιτεχνικό έργο διακρίνεται από την ανάγκη του να ζωγραφίζει μόνο αυτά που τον συγκινούν και με τέτοιον τρόπο ώστε να εκφράζει την ιδιαιτερότητά τους.
 Τα έργα του Κανέλλη είτε είναι τοπία, ελαιώνες, καιθαλασσογραφίες, είτε είναι πορτρέτα παιδιών, κολυμβητών και αγαπητών προσώπων, χαρακτηρίζονται από το ότι αποδίδει τον εσωτερικό τους κόσμο και όχι μόνο την επιφάνεια.
Με αφετηρία την αντικειμενική μορφή του τοπίου, αποδίδει αυτό που εκείνος νιώθει και βλέπει μέσω έντονων και εκφραστικών χρωμάτων, σωστού σχεδιασμού μορφών και άπλετου φωτός.
 Το  προσωπικό του αυτό ύφος έχει ως αποτέλεσμα τη δημιουργία ξεχωριστών και καθαρά λυρικών  τοπίων…

 
[Επιμέλεια: Βικτωρία Κουτσουπιά για το Ι.Μ.ΕΤ.artem.gr]    

   
Θ. Χρήστου, λάδι σε
μουσαμά, 13Χ18 c.m.
Τ. Χρήστου, ακρυλικό σε
κόντρα πλακέ, 22Χ22 c.m.

M. Βουτσά, ακρυλικό
 σε ξύλο, 43Χ41 c.m.



    

Δευτέρα 12 Σεπτεμβρίου 2011

Βιογραφία: Βιλφρέδο Λαμ (Wilfredo Lam)
























O Υπερρεαλιστής ζωγράφος Βιλφρέδο Λαμ γεννήθηκε στη Σάγουα λα Γκράντε της Κούβας το 1902 και πέθανε το 1982.  Το 1938 μετοίκησε στο Παρίσι. Η παρουσία του στην Ευρώπη συνοδεύτηκε από τη μελέτη πολλών έργων υπερεαλιστών ζωγράφων όπως του Ιερώνυμου Μπος και του Φρανθίσκο Γκόγια και πολλών άλλων. Μέντορας και στενός φίλος του Βιλφρέδο Λάμ ήταν ο Πάμπλο Πικάσο.  Με τη βοήθεια του Πικάσο ο Λαμ μπήκε στους κύκλους των πρωτοπόρων του υπερρεαλισμού.

Η καλλιτεχνική ταυτότητα του Λαμ διαμορφώθηκε μέσα από το πλήθος των επιρροών που δέχτηκε. Συνδύαζε την αισθητική του αυτοματισμού με τις εύπλαστες φυτικές και ζωικές φόρμες. Τα τροπικά φυτά που μελέτησε όταν ήταν φοιτητής στην Αβάνα τον επηρέασαν για πάντα.

Ο Λαμ ασχολήθηκε επίσης με τους μύθους των πρωτογόνων λαών της Αφρικής και κυρίως της Κούβας. Έτσι εξηγείται η απεικόνιση πολλών πρωτογόνων πνευμάτων στα έργα του Λαμ. Συνδυάζει μυστηριώδεις εικόνες με ανθρωπόμορφες φιγούρες σε μονόχρωμο συνήθως φόντο. Η καλλιτεχνική προσπάθεια του Βιλφρέδο Λαμ συνοψίζεται στην κατανόηση και απεικόνιση της  πραγματικότητας και κυρίως της υπέρ – πραγματικότητας μέσω της τέχνης.

 
[Επιμέλεια: Μαρία Ωραιοζήλη  Κουτσουπιά για το Ι.Μ.ΕΤ.artem.gr]    

   
W. Stoyan, ακρυλικό σε καμβά, 40x60εκ.
Ορ.Κος, σινική μελάνη σε καμβά,, 30x40εκ.

Βόλνας Δ., ακρυλικό σε κ. πλακέ, 30Χ40εκ



    

Πέμπτη 8 Σεπτεμβρίου 2011

Βιογραφία: Ρομπέρτο Μάτα



Δ. Βόλνας, Ακρυλικο σε καμβά. 30Χ40εκ.
Ο Ρομπέρτο Μάτα (Roberto Antonio Sebastián Matta Echaurren) γεννήθηκε το 1911 στο Σαντιάγκο της Χιλής και πέθανε το 2002. Παρά την καθυστερημένη προσχώρησή του στον Υπερρεαλισμό, το 1938, όταν ο ουτοπισμός είχε ξεπεραστεί πια σαν κυρίαρχη τάση, ο μεγάλος αυτός ζωγράφος έδωσε μια νέα πνοή στο κίνημα. 
 
Για τον Ρομπέρτο Μάτα ο ουτοπισμός είχε να κάνει με την απεικόνιση του ενός καθαρά εσωτερικού κόσμου – τοπίου. 

Ο ίδιος αναφερόταν σε «ψυχολογικές μορφολογίες» ή «στο ίχνος των μεταμορφώσεων που προκύπτουν από την εκπομπή ενεργειών και την απορρόφησή τους στο αντικείμενο από την πρώτη του εμφάνιση ως την τελική του μορφή σε ένα γεωδαιτικό ψυχολογικό περιβάλλον».
C. Nikolaou,.ακρυλικό σε μουσαμά, 40Χ50εκ.

Επηρεασμένος από την θεωρεία της σχετικότητας του Αϊνστάιν, ο Μάτα ήταν απόλυτα πεπεισμένος ότι οι εικαστικές τέχνες θα μπορούσαν να απεικονίσουν τo χρόνο, την αλλαγή και κυρίως την εξέλιξη του εσωτερικού μας κόσμου – τοπίου.

Θαυμαστής του Μάτα, ο Μρπετόν τον χαρακτήρισε «τρισδιάστατο καλλιτέχνη ο οποίος δημιούργησε τοπία με πολλούς ορίζοντες».
[Επιμέλεια: Χρυσάνθη Ωραιοπόυλου για το  Ι.Μ.Ε.Τ.  artem.gr]

Πέμπτη 1 Σεπτεμβρίου 2011

Άρθρο: «Τέχνῃ γλυκάζων τὸ πικρὸν τῶν ἐντολῶν…»1

Χρήστου Θ.,  λάδι σε μουσαμα, 60χ80εκ
Γιατί καταφεύγουμε στην Τέχνη; 
Τι επιζητούμε προσπαθώντας να συλλάβουμε και να αποκωδικοποιήσουμε τα μηνύματα ενός ποιητή, ενός ζωγράφου, ενός γλύπτη, ενός μουσικού, ενός καλλιτέχνη; 
Γιατί μάς έλκει η ομορφιά και η αρμονία – όπως ο καθένας μας την αντιλαμβάνεται και την τοποθετεί στον «κόσμο του»; 
Τι υπάρχει μέσα σε κάθε έργο Τέχνης, που είναι -πολλές φορές- ανεξάρτητο από τις προθέσεις του δημιουργού του, και που αιχμαλωτίζει την προσοχή μας, τέρπει την σκέψη μας, πυροδοτεί την φαντασία μας, αυξάνει την ευφορία μας; 
Είναι μόνον η αίσθηση του «ωραίου», με τις διαβαθμίσεις, τις εντάσεις, τις πυκνότητες, τις υπερβολές, τους συνδυασμούς και τις αντιθέσεις, που χαρακτηρίζουν κάθε εποχή και κάθε περιοχή; 
Είναι μόνον η πειθαρχία στις επιταγές του συρμού, που ανακαλύπτει, αναδεικνύει, επιβάλλει και
Βεργίδης Δ., λάδι σε μουσαμα, 60Χ80εκ.
-όχι σπάνια- καταποντίζει ρεύματα, τάσεις, κινήματα, πρόσωπα και ομάδες; 
Είναι μόνον η (πάντοτε επίκαιρη, μα όχι πάντα θεμιτή) επιθυμία του οικονομικού κέρδους, που χυδαία αλλά αναπόφευκτα μετατρέπει σε ταπεινό εμπόρευμα τις ωδίνες του καλλιτέχνη και τις ηδονές του φιλότεχνου; 
Είναι μόνον η προσδοκία να ικανοποιηθεί η έμφυτη στον άνθρωπο ανάγκη της επικοινωνίας, της «συνομιλίας» με άλλους ανθρώπους, που ιδιαίτερα στο πεδίο της Τέχνης υπερβαίνει τα δεσμά του χρόνου, τα όρια του χώρου, τα εμπόδια της γλώσσας, τις αποστάσεις των κοινωνικών διαστρωματώσεων, τα χάσματα κάθε οικονομικής, μορφωτικής ή αναπτυξιακής βαβέλ; 
Όλ’ αυτά, και μαζί τους και πολλά άλλα, αποτελούν ένα τμήμα των αιτίων, που μας οδηγούν στον αυλόγυρο της Τέχνης. 
Bεργίδης Δ.,  λάδι σε μουσαμα, 30X30εκ.
Που μας φέρνουν κοντά της – κι εκεί ο καθένας, ανάλογα με τις δυνάμεις, με τις φιλοδοξίες, με την προαίρεση και, κυρίως, με τα μεράκια και τους καημούς του, αναλαμβάνει το διακόνημά του: άλλος, πιο προικισμένος, από τον θρόνο του δημιουργού, του καλλιτέχνη, κι άλλος απ’ το μετερίζι του φιλότεχνου, του συλλέκτη, του θαυμαστή, του μελετητή, του απλού θεατή ή ακροατή, που νοιώθει ευτυχής ακόμη και με τα ψιχία τα πίπτοντα από της τραπέζης…
Όμως, έτσι, επανερχόμαστε στο αρχικό ερώτημα:  Γιατί καταφεύγουμε στην Τέχνη;  ή μάλλον :  Ποια δύναμη ενυπάρχει στην Τέχνη, ώστε να προκαλεί ικανοποίηση, πληρότητα, τέρψη, ευτυχία, ακόμη και με τα «ψιχία»; 
Ψήγμα πατερικού χρυσού η απάντηση, λάμπει σ’ ένα από τα ποιήματα του Αγίου Γρηγορίου του Ναζιανζηνού, που, αιτιολογώντας -αυτός ο Μέγας Θεολόγος- την ενασχόλησή του με την ποίηση, αποκαλύπτει:  «Τέχνῃ γλυκάζων τὸ πικρὸν τῶν ἐντολῶν». 
Τραχύς και τραγικός ο βίος του κάθε ανθρώπου, τόσο στον καιρό του Ναζιανζηνού, όσο και στις μέρες μας, τις γεμάτες οδυνηρές εκπλήξεις, παρατεινόμενες αγωνίες, απροκάλυπτους εκβιασμούς και αναίσχυντες απειλές. 
Μέσα σ’ αυτό το ζοφρό περιβάλλον, η συγκρότηση και ανόρθωση μιας ηθικής προσωπικότητας, που θα αναζωπυρώνει την ελπίδα και θα αποτελεί πολύτιμη βακτηρία για τον συνάνθρωπο, μπορεί να αναληφθεί και, υπό προϋποθέσεις, να επιτευχθεί, με την τήρηση παραγγελμάτων και εντολών, που απευθύνονται σε Ανθρώπους και όχι σε αριθμούς και στατιστικά μεγέθη. 
Καφά Ζ., άγ. Χαράλαμπος, Χειμάρα,
λάδι σε μουσαμά 60Χ80εκ.
Εντολών, που, με τα μέτρα της «αγοράς», του ανελέητου παζαριού, του οδοστρωτήρα των αξιών, φαίνονται παρωχημένες, γραφικές, σκουριασμένες, αστείες. 
Και που δεν παύουν να είναι, «εκ πρώτης γεύσεως», πικρές, τόσο για τους ξεροκέφαλους, που τις γεύονται και πασχίζουν να τις εφαρμόσουν, όσο και για τον περίγυρό τους. 
Αυτό το «πικρόν» των εντολών, μάς αναγγέλλει ο Θεολόγος, το γλυκαίνουμε με την Τέχνη. 
Γι αυτό καταφεύγουμε σ’ αυτήν:  για την ενδιάθετη παραμυθία, την αυτοφυή και γνήσια παρηγοριά που προσφέρει, είτε το γνωρίζουμε, είτε δεν το γνωρίζουμε.  Και για την σωτηρία της ψυχής μας, που την προσφέρει γλυκάζουσα το πικρόν.  Μόνον που αυτό το τελευταίο, για να συμβεί, πρέπει και να το θέλουμε.
[Επιμέλεια: Μαρία – Άννα Ιωσηφίδου για το  Ι.Μ.Ε.Τ.  artem,gr]
[1] Γρηγόριος Ναζιανζηνός, P.G. 57, 1329



Τετάρτη 24 Αυγούστου 2011

Βιογραφίες: Κώστας Δ. Κοντογιάννης

Θ.Κελέκη, Λάδι σε Χαρντμπορντ, 30χ40εκ
Ο Κώστας Κοντογιάννης γεννήθηκε στα Γρεβενά. Οι συχνές μεταθέσεις του ειρηνοδίκη πατέρα του έγιναν αιτία να μετακινηθεί σε πολλά μέρη της Ελλάδας. Στη Λαμία, κατά την περίοδο της Κατοχής (1941–1944), έλαβε μέρος στην Αντίσταση κατά των κατακτητών. Το 1948 εισήχθη στη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας, από όπου αποφοίτησε το 1954. Την ίδια χρονιά παντρεύτηκε τη Μελίνα Πλακωτάρη. Το 1956 έφυγε για τη Φλώριντα, όπου διέμεινε μέχρι το 1958. Στη συνέχεια ολοκλήρωσε τις σπουδές του φοιτώντας επί δύο έτη στην Ακαδημία Καλών Τεχνών της Φλωρεντίας. Ταξίδεψε σε πολλές ευρωπαϊκές πόλεις. Το 1972 εγκαταστάθηκε για πάντα στην Ελλάδα, στη Μαγνησία. Επί εικοσαετία διέμενε στους Αγίους Θεοδώρους και στη συνέχεια στο Βόλο. Πέθανε το 2000, στις 4 Αυγούστου, στην Κάτω Γατζέα Μαγνησίας.


Ν. Γάδα, , λάδι σε μουσαμά, 30Χ40εκ
Αθόρυβος και ακάματος, σμίλευε με όλο και μεγαλύτερη απλότητα τις συνθέσεις του, κερδίζοντας σε περιεκτικότητα. Η αμεσότητα και η ειλικρίνεια χαρακτηρίζουν το έργο του, προσδίδοντάς του τη δύναμη να μιλάει στο βλέμμα και την καρδιά του θεατή. Ο ίδιος έλεγε: «…πιστεύω πολύ στην αφαίρεση που για μένα είναι μια κατάκτηση κάτι σαν το λακωνικό λόγο. Η προέκταση όμως της αφαίρεσης πέρα από κάποια όρια μας οδηγεί στο μηδέν κι εγώ τις αγαπώ τις ανθρώπινες μορφές, έτσι που η αφαίρεση για μένα είναι μέσο να τις εκφράσω καλύτερα κι όχι να τις αφανίσω…»

Θ. Χρήστου. Ευγένιος Γιαννούλης ο Αιτωλός,
Ακρυλικό σε χαρτόνι 18Χ13εκ
Το 2002 η Ακαδημία Αθηνών τον τίμησε για το ήθος του ως καλλιτέχνη της επαρχίας. Την ίδια χρονιά έγινε μεγάλη αναδρομική έκθεση έργων του στην Αγριά Βόλου. Η έκθεση αυτή επαναλήφθηκε το 2007 στο Πράτο της Ιταλίας.

Το 2008 πραγματοποιήθηκε επίσης μεγάλη έκθεση των έργων του από τη Δημοτική Πινακοθήκη Καρδίτσας, με τη συνδρομή της συζύγου του. Με αυτήν την αφορμή, η Πινακοθήκη προχώρησε στην έκδοση ενός καλαίσθητου και πολύ κατατοπιστικού εντύπου σχετικά με τον καλλιτέχνη και το έργο του, από όπου προέρχονται και οι πληροφορίες μας.
[Επιμέλεια: Βικτωρία Κουτσουπιά, Ι.Μ.Ε.Τ.-artem.gr] 

Τρίτη 16 Αυγούστου 2011

Άρθρο: Θαλασσινές περιπλανήσεις


Θ. Χρήστου, Λάδι σε μουσαμα,
30χ40εκ
Με  μια ατομική έκθεση ζωγραφικής που έχει θέμα τη θάλασσα επέλεξε το Φεστιβάλ Μεγάρου Γκύζη  στη Σαντορίνη να ξεκινήσει τις εκδηλώσεις για το 2011. 

Θ. Χρήστου, Λάδι σε μουσαμα,
30χ40εκ
Ο ζωγράφος  Βαγγέλης Τζερμιάς παρουσιάζει τη νέα του δουλειά με τίτλο “Θαλασσινές Περιπλανήσεις”. 
«Το μπλε της θάλασσας, η ένταση που αποπνέει η κίνηση των πλοίων στον αφρό και η μάχη των καταρτιών με τον άνεμο, αξιοποιούνται αλληγορικά και λειτουργούν με ποιητική διάθεση στα ζωγραφικά έργα του Βαγγέλη Τζερμιά, δίνοντας στο παραδοσιακό θέμα της θαλασσογραφίας νέα πνοή με έντονη εξπρεσιονιστική διάθεση».
Θ. Χρήστου, Λάδι σε μουσαμα,
30χ40εκ
Ο Βαγγέλης Τζερμιάς, αριστούχος της  Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών Αθήνας, έχει ήδη στο ενεργητικό του πάμπολλες  ατομικές και ομαδικές εκθέσεις, ενώ  τα έργα του συμπεριλαμβάνονται σε πολύ σημαντικές συλλογές.

Τόπος έκθεσης: Πνευματικό Κέντρο Μέγαρο Γκύζη, Σαντορίνη

Διάρκεια  έκθεσης: 1-23 Αυγούστου 2011
[artem.gr]

Παρασκευή 5 Αυγούστου 2011

Νικηφόρος Λύτρας (1832 – 1904)


Από τους μεγαλύτερους Έλληνες ζωγράφους και δασκάλους της ζωγραφικής.

Θ. Χρηστου, λαδι σε μουσαμα, 70χ90εκ.
Γιος λαϊκού μαρμαρογλύπτη, πήγε στην Αθήνα σε ηλικία δεκαοκτώ ετών μαζί με τον πατέρα του και γράφτηκε στο Σχολείο των Τεχνών (μετέπειτα Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών). Σπούδασε ζωγραφική με δασκάλους τους αδερφούς Φίλιππο και Γεώργιο Μαργαρίτη, τον Αγαθάγγελο Τριανταφύλλου, τον Ιταλό Ραφαέλο Τσεκκόλι (Raffaelo Ceccoli) και το Γερμανό διευθυντή της Σχολής, Λουδοβίκο Θείρσιο (Ludwig Thiersch), ο οποίος τον πήρε υπό την ιδιαίτερη προστασία του. Αποφοίτησε το 1856 και στη συνέχεια προσελήφθη ως δάσκαλος στη Σχολή. Το 1860, με υποτροφία του βασιλιά Όθωνα, πήγε στο Μόναχο για να σπουδάσει στη Βασιλική Ακαδημία των Καλών Τεχνών, όπου την εποχή εκείνη αναβίωνε ο αρχαίος κλασικισμός. Δάσκαλός του ήταν ο Καρλ φον Πιλότυ (Karl von Piloty), εκπρόσωπος της ιστορικής ρεαλιστικής ζωγραφικής στη Γερμανία.


Το 1862, όταν ο βασιλιάς Όθων εκδιώχτηκε από την Ελλάδα, το κράτος διέκοψε την υποτροφία. Ευτυχώς ο ευπατρίδης Σ. Σίνας ανέλαβε τα έξοδα των σπουδών του, που τελείωσαν το καλοκαίρι του 1865. Λίγο πριν αναχωρήσει ο Λύτρας, υποδέχτηκε τον συντοπίτη του Νικόλαο Γύζη, που ήλθε για να σπουδάσει και αυτός κοντά στον Πιλότυ.

Θ. Χρηστου, Προσωπογραφία
"Χρήστος Κουτσουπιας, Αγραφιώτης",
λαδι σε μουσαμα, 60χ80εκ.
Επιστρέφοντας στην Αθήνα, διορίστηκε στο Σχολείο Καλών Τεχνών, στην έδρα της Ζωγραφικής. Από τη θέση αυτή, όπου υπηρέτησε επί 38 χρόνια (1866-1904), έθεσε τα θεμέλια για την ανάπτυξη της σύγχρονης ελληνικής ζωγραφικής και την διαμόρφωση της διδασκαλίας των Καλών Τεχνών στην Ελλάδα. Προέτρεπε πάντα τους μαθητές του να είναι ανοιχτοί στις νέες τάσεις και έλεγε πως «Η αγάπη προς το ωραίον είναι η γέφυρα μεταξύ Θεού και ανθρώπου». Οι σημαντικότεροι καλλιτέχνες της νεότερης Ελλάδας υπήρξαν μαθητές του. Μεταξύ αυτών ο Γεώργιος Ιακωβίδης, ο Πολυχρόνης Λεμπέσης, ο Περικλής Πανταζής, ο Γεώργιος Ροϊλός, ο Νικόλαος Βώκος κ.α..

Το 1879 παντρεύτηκε την Ειρήνη Κυριακίδη, κόρη εμπόρου από τη Σμύρνη. Από το γάμο αυτό γεννήθηκαν έξι παιδιά: ο Αντώνιος, ο Νικόλαος, ο Όθων, ο Περικλής, ο Λύσανδρος και η Χρυσαυγή. Ο γιος του Νικόλαος έγινε κι αυτός ζωγράφος με πολύ σημαντικό έργο.

Σ. Μηλιάδης,
λάδι σε μουσαμα, 50χ70εκ.
Στο διάστημα της  μαθητείας του στο Μόναχο, ο Λύτρας αντλούσε θέματα από την ελληνική μυθολογία και την ιστορία. Χαρακτηριστικά έργα εκείνης της περιόδου είναι Η Αντιγόνη εμπρός στο νεκρό Πολυνείκη, Ο απαγχονισμός του Πατριάρχη Γρηγορίου Ε΄, Η Πηνελόπη διαλύει τον ιστό της. Δεν ήταν μόνο ο ιστορικός ρεαλισμός του Πιλότυ που επιδρούσε στη θεματολογία του. Ήταν κυρίως το αίτημα για την απόδειξη της ιστορικής συνέχειας των Ελλήνων.

Με την επιστροφή  του στην Ελλάδα οι προσωπογραφίες κυριάρχησαν στη ζωγραφική του δραστηριότητα. Καταξιωμένος από νωρίς στους αθηναϊκούς καλλιτεχνικούς κύκλους, φιλοτέχνησε ολόσωμα πορτρέτα μελών οικογενειών επιφανών Αθηναίων και διευθυντών της Εθνικής Τράπεζας. Βέβαια,  οι βιοτικές ανάγκες ήταν που υποχρέωσαν τον Νικηφόρο Λύτρα να ζωγραφίζει προσωπογραφίες. Έτσι, μολονότι είναι αριστουργηματικές, δεν ήταν αυτές στις οποίες ο Λύτρας έκλεινε μέσα τη ψυχή του.

Κάποια ταξίδια στη Σμύρνη και τη Μικρά Ασία, στο Μόναχο, στο Παρίσι, και την Αίγυπτο, παρέα με τον Ν. Γύζη, εμπλούτισαν με νέες παραστάσεις τη θεματολογία του, όπως συμπεραίνει κανείς από τους φελάχες και τα αραπάκια που συμπεριλαμβάνει στις δημιουργίες του (ο Χρήστος ο Αράπης, 1873).

Χατζης,
λάδι σε μουσαμα, 41χ51εκ.
Ωστόσο, το καλλιτεχνικό χάρισμα του Νικηφόρου Λύτρα βρήκε την πληρότητά του στους ηθογραφικούς του πίνακες. (Ψαριανό μοιρολόι, Παιδί που στρίβει τσιγάρο, Η αναμονή, Ο κακός έγγονος, Η κλεμμένη, Μετά την πειρατείαν, Η αρραβωνιασμένη, Το λιβάνισμα, Η ορφανή, Τα άνθη του επιταφίου, Ο όρθρος, Ο γαλατάς, Το φίλημα, Το αυγό του Πάσχα, Ο μάγκας). Οι εκπληκτικές πράγματι συνθέσεις του από τη ζωή στο χωριό και την πόλη, γεμάτες ειλικρίνεια και απλότητα, διασώζουν γραφικά έθιμα του λαού και χαρούμενα στιγμιότυπα της ελληνικής οικογένειας (Τα κάλαντα), που σήμερα έχουν εκλείψει.

Στα έργα των τελευταίων του χρόνων κυριαρχούν οι ασκητικές και μαυροντυμένες υπάρξεις με κέρινα πρόσωπα, που εκφράζουν τη μελαγχολία των γηρατειών και μηνύματα θανάτου. Πέθανε το καλοκαίρι του 1904, σε ηλικία 72 ετών, μετά από σύντομη ασθένεια, πιθανότατα δηλητηρίαση από χημικές ουσίες χρωμάτων. Την έδρα του στο Σχολείο Καλών Τεχνών ανέλαβε ο μαθητής του Γεώργιος Ιακωβίδης.
[Επιμέλεια: Αντ. Κουτσουπιάς, Δ/ντης ΙΜΕΤ-artem.gr]

Δευτέρα 1 Αυγούστου 2011

Γεώργιος Ιακωβίδης (1853 – 1932)

Διακεκριμένος Έλληνας ζωγράφος και ακαδημαϊκός. Γεννήθηκε το 1853 στα Χίδηρα της Λέσβου. 
Θ. Χρήστου, λάδι σε μουσαμα, 50χ70εκ.
Σε ηλικία 13 ετών, το 1866 πήγε στην Σμύρνη για να φοιτήσει στην Ευαγγελική Σχολή, ενώ παράλληλα εργαζόταν, με ιδιαίτερη επίδοση στην ξυλογλυπτική. Την κηδεμονία του εκεί είχε αναλάβει κάποιος θείος του, πρακτικός αρχιτέκτονας, ο οποίος το 1868 μετοίκησε στη Μενεμένη. 


Λ. Γεραλής, Λάδι σε μουσαμά, 40Χ50εκ.
Δυο χρόνια αργότερα, με την προτροπή και την οικονομική βοήθεια ενός ξυλέμπορου συνεργάτη του θείου του, του Μιχαήλ Χατζηλουκά, αποφάσισε να σπουδάσει γλυπτική στην Αθήνα. Έτσι, το 1870 εγγράφηκε στο Σχολείο των Τεχνών, όπου σπούδασε κοντά στο γνωστό ζωγράφο Νικηφόρο Λύτρα και στο γλύπτη Λεωνίδα Δρόση. Αποφοίτησε με άριστα τον Μάρτιο του 1877, ενώ είχε ήδη αρχίσει να διακρίνεται το ζωγραφικό του ταλέντο. 

Σ. Βαλή, λάδι σε ξύλο, 20Χ20εκ.

Το Νοέμβριο του 1877 έλαβε υποτροφία από το ελληνικό κράτος και αναχώρησε για το Μόναχο, όπου συνέχισε τις σπουδές του στην Ακαδημία Καλών Τεχνών. Δάσκαλοί του εκεί ήταν ο Λούντβιχ φον Λεφτς (Ludwig νοn Löfftz), ο Βίλχελμ φον Λίντενσμιτ (Wilhelm νοn Lindenschmidt) και ο Γκάμπριελ φον Μαξ (Gabriel νοn Max). Το 1883 αποφοίτησε. Έχοντας όμως ήδη από το 1878 δημιουργήσει εκεί στο Μόναχο δικό του εργαστήριο και σχολή ζωγραφικής θηλέων, έγινε ευρύτατα γνωστός και αγαπητός. Οι διακρίσεις άρχισαν να διαδέχονται η μία την άλλη: «Χρυσούν μετάλλιον» στην Αθήνα το 1888, ιδιαίτερο βραβείο των Παρισίων το1889, «Βραβείο τιμής» στην Βρέμη το 1890, «Χρυσούν μετάλλιον» του Βερολίνου το 1891, «Χρυσούν μετάλλιον» του Μονάχου το 1893, «Οικονόμειον 

Θ. Χρήστου, λάδι σε μουσαμα, 50χ70εκ.
βραβείον» στην Τεργέστη το 1895, βραβείο Βαρκελώνης το 1898 και χρυσό μετάλλιο στο Παρίσι το 1900.

Το 1900 ιδρύθηκε η Εθνική Πινακοθήκη της Ελλάδας. Η ελληνική κυβέρνηση κάλεσε τον Ιακωβίδη να επιστρέψει στην Ελλάδα και  να  αναλάβει τη διεύθυνση. Επίσης, μετά τον θάνατο του δασκάλου του Νικηφόρου Λύτρα το 1904, διορίστηκε ως άμισθος καθηγητής ελαιογραφίας στην Σχολή Καλών Τεχνών. Την ίδια περίοδο, ο Ιακωβίδης, ως αγαπημένος φίλος του φιλότεχνου πρίγκηπα Nικολάου, ήταν και ο προσωπογράφος της βασιλικής οικογένειας. Το 1910, με βασιλικό διάταγμα, του ανατέθηκε η διεύθυνση της Σχολής Καλών Τεχνών και το 1914 τιμάται με το Αριστείον των Γραμμάτων και Τεχνών. Το 1918 στη διεύθυνση της Εθνικής Πινακοθήκης τον αντικατέστησε ο Ζαχαρίας Παπαντωνίου. Το 1926 ορίστηκε ως ένα από τα τριάντα οκτώ μέλη της νεοσυσταθείσας Ακαδημίας Αθηνών. Το 1930 αποχώρησε και από την διεύθυνση της Ανωτάτης, πλέον Σχολής Καλών Τεχνών, με τον τίτλο του «επιτίμου διευθυντού». 
Πέθανε το 1932, λίγο καιρό πριν κλείσει τα ογδόντα του στην Αθήνα.

Τα έργα του Ιακωβίδη, ζωντανά και γεμάτα ελληνικό φως, χαρακτηρίζονται από τη θεατρικότητα και την αυστηρότητα του γερμανικού ακαδημαϊκού νατουραλισμού της λεγόμενης «Σχολής του Μονάχου». Στα χρόνια της παραμονής του στη Γερμανία, τα θέματα του ήταν κυρίως σκηνές της καθημερινής ζωής, συνθέσεις με παιδιά, εσωτερικά σπιτιών, νεκρές φύσεις, λουλούδια και άλλα. Το γεγονός ότι το 1889 πέθανε η σύζυγός του, λέγεται πως επέδρασε στην αλλαγή της θεματολογίας του. Τα χαρούμενα παιδικά θέματα  αντικαταστάθηκαν από τα πορτραίτα –ιδίως μετά την επιστροφή στην Ελλάδα- τα οποία τον κατέστησαν ως έναν από τους πιο σπουδαίους Έλληνες προσωπογράφους.   
Έχει αφήσει περί τους 200 ελαιογραφικούς πίνακες, που σώζονται σε μουσεία της Ευρώπης και Αμερικής, στη Πινακοθήκη Αθηνών και σε διάφορες ιδιωτικές συλλογές. Τα πλέον γνωστά έργα του είναι η «Παιδική συναυλία» (Πινακοθήκη Αθηνών), ο «Παιδικός καυγάς», ο «κακός εγγονός», το «Σκουλαρίκι», ο «Πάππος και εγγονός», τα «Πρώτα βήματα», η «Μητρική στοργή», το «Κτένισμα της εγγονής», η «Κρέουσα» κ.ά.
[Επιμέλεια: Βικτωρία Κουτσουπιά, Ι.Μ.Ε.Τ.-artem.gr]